Ауғанстандағы мина қаупі
БҰҰ деректері бойынша, Ауғанстан әлемдегі ең көп миналанған елдердің бірі болып қала береді. 2026 жылдың алғашқы бес айында ғана 175 адам мина мен жарылмаған оқ-дәрілерден қаза тауып немесе жараланған, олардың 75%-ға жуығы балалар. Бұл көрсеткіштер күнделікті өмірдегі қорқынышты шындықты көрсетеді: шаруалар өз алқаптарын қауіпсіз өңдей алмайды, балалар мектепке қауіпсіз бара алмайды, ал жол құрылыс техникасы маңызды көлік маршруттарына жете алмайды.
Орталық және Оңтүстік Азия интеграциясына кедергі
Қазақстан және басқа Орталық Азия елдері үшін бұл мәселенің стратегиялық маңызы зор. Ауғанстандағы тұрақсыздық Еуразиялық көлік жобаларын жүзеге асыруды және Оңтүстік Азиямен сауда байланыстарын кеңейтуді қиындатады. Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, гуманитарлық мина тазалау Камбоджа, Босния және Герцеговина, Хорватия және Әзірбайжанда экономикалық қалпына келтіруге, көшіп кеткен халықтың оралуына және шетелдік инвестицияларды тартуға жағдай жасады.
Қазақстанның тәжірибесі
Қазақстан аймақтағы басқа елдерден ерекшеленеді, себебі оның мина тазалау операцияларын жүргізуде айтарлықтай тәжірибесі бар. 2003-2008 жылдары Қазақстанның әскери инженерлік бөлімшесі „Қазбат“ Ирактағы халықаралық миссияға қатысып, шамамен 4,5 миллион жарылғыш затты жойды. Алдымен қазақ саперлері тұрғын аудандар мен ауылшаруашылық жерлерін тазартса, кейін жер асты және жер үсті қару қоймаларын іздестіріп, жоюмен айналысты. Бұл операциялар миллиондаған оқ-дәрінің террористік ұйымдардың қолына түсуіне жол бермеді. Сондай-ақ, қазақ мамандары жергілікті тұрғындарға таза ауыз су беріп, медициналық көмек көрсетті.
Жаңа аймақтық платформа
Қазақстан жинақтаған тәжірибе енді азаматтық миссияға айналып, Ауғанстанның ұзақ мерзімді экономикалық қалпына келуіне бағытталуы мүмкін. Қазақстанның халықаралық даму агенттігі KazAID осындай бастамаларды үйлестіруге қабілетті. Тағы бір перспективалы бастама – Орталық Азия және Ауғанстан үшін аймақтық гуманитарлық қауіпсіздік платформасын құру. Бұл платформа үш бағытты қамтуы мүмкін: инфрақұрылым жобаларын минадан тазарту, білім беру көмегі және технологиялық инновациялар. Қазақстанның Ирактағы тәжірибесінде саперлер 572 курсантты мина тазалау әдістеріне үйреткен болатын, бұл тәжірибені тұрақты бағдарламаға айналдыруға болады.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @TCA / Times of Central Asia