Құрылыс басталды
Қазақстанда балық шаруашылығын дамыту мақсатында алғашқы экструдталған балық жемі зауытының құрылысы басталды. Бұл жобаны Ауыл шаруашылығы министрлігі қолдап отыр. Зауыттың жылдық қуаты 25 мың тоннаны құрайды, бұл елдің қарқынды дамып келе жатқан аквакультура секторының қажеттіліктерін қанағаттандыруға көмектеседі.
Стратегиялық маңызы
Жоба Қазақстанның балық шаруашылығы үшін стратегиялық қадам болып саналады, өйткені ол импорттық жемге тәуелділікті азайтып, отандық балық өндірісінің қуатын кеңейтеді. Соңғы жылдары тауарлық балық өсіру тұрақты өсуде. 2025 жылы Қазақстан шамамен 23 мың тонна аквакультура өнімін өндірді, оның ішінде 4 мың тонна форель. Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, 2026 жылы аквакультура өндірісі 64,7 мың тоннаға жетеді деп күтілуде.
Жемге сұраныс және отандық өндіріс
Балық шаруашылығының кеңеюі сапалы жемге сұранысты айтарлықтай арттырды. Қазақстанның аквакультура секторы жылына шамамен 72 мың тонна балық жемін қажет етеді. Отандық өндірушілер бұл сұраныстың көп бөлігін қамтамасыз еткенімен, жоғары ақуызды жемге деген қажеттілік әлі де импортқа тәуелді. Бұл тапшылық әсіресе форель және бекіре сияқты құнды түрлерді өсіруге арналған жемде өткір сезіледі. Жаңа зауыт осы қажеттілікті қанағаттандырып, отандық балық шаруашылықтарына сапалы жем жеткізеді деп күтілуде.
Нарық көрсеткіштері мен болжамдар
2025 жылы Қазақстанның балық нарығы 106,5 мың тоннаға жетіп, 2024 жылмен салыстырғанда 13%-ға өсті. Ауыл шаруашылығы министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің төрағасы Серік Сермағамбетовтің айтуынша, 2028 жылға қарай балық өндірісі қазіргі деңгейден 2,5 есеге артады деп күтілуде. Мемлекеттік қолдау мен саланы цифрландыру, сондай-ақ жаңа инвестициялық жобалар бұл өсуге ықпал етеді. 2029 жылға қарай тауарлық балық аулау 100 мың тоннаға жетеді деп болжануда. Балық өсіру шаруашылықтарын жаңғырту нәтижесінде жыл сайынғы шабақ өндірісі 18 миллионнан 85 миллионға дейін артады.
Мемлекеттік қолдау және экспорт
2025 жылы табиғи су айдындарынан 49,6 мың тонна балық ауланса, аквакультура арқылы 22,9 мың тонна өндірілді. Балық өнімдерінің экспорты 21 мың тоннаны құрады. Қазіргі уақытта балық шаруашылығы саласында 537 кәсіпорын жұмыс істейді, онда 12 мыңнан астам адам еңбек етеді. Балық өңдеу 73 кәсіпорында жүргізіледі, олардың жалпы жылдық қуаты 126 мың тонна. Оның 20 зауыты Еуропалық Одаққа экспорттауға рұқсат алған, ал қазақстандық балық өнімдері 21 елге жеткізіледі. 2025 жылы балық өңдеу көлемі 37 мың тоннаға жетіп, өткен жылмен салыстырғанда 24%-ға артты.
Үкімет қосылған құнды өңдеуді ынталандыру үшін салық жеңілдіктері мен қаржылық қолдау шараларын енгізді. Балық өңдеушілер қосылған құн салығынан 70% жеңілдікке және жылдық 5% мөлшерлемемен жеңілдікті айналым қаражаты несиелеріне қол жеткізе алады. Аквакультура мемлекеттің негізгі басымдықтарының бірі болып қала береді. 2026 жылы балық шаруашылықтарына мемлекеттік қолдау шамамен 10,1 миллион долларды құрады, бұл 2021 жылғы деңгейден 11,5 есе көп. Осы кезеңде тіркелген балық шаруашылықтарының саны екі есеге артып, 684-ке жетті.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @gov.kz / Times of Central Asia