Қазақстанның венчурлық нарығының өсуі
2025 жылы Қазақстанның стартаптарына салынған венчурлық инвестициялар $209 миллионға жетіп, бұл 2024 жылғы $71 миллионнан үш есеге дерлік көп. Бұл көрсеткіш Орталық Азияның қалған бөлігіндегі жиынтық инвестициядан да асып түсті. Қазақстан стартаптарының жиынтық бағалау құны $2,16 миллиардқа жетті. АҚШ-қа бағдарланған, тамыры Қазақстанда жатқан стартаптар 2025 жылы $214 миллионнан астам қаражат жинады.
Неліктен инвесторлар назар аударуда
Қазақстандағы венчурлық нарықтың жетекші орынға шығуы бірнеше факторларға байланысты. Astana Hub акселераторлары мен салықтық жеңілдіктері стартаптардың халықаралық деңгейге шығуына көмектесті. 2025 жылы негізін қалаушылары Қазақстаннан шыққан үш стартап Y Combinator акселераторына қабылданып, бұл алдыңғы жылдардағы жиынтық көрсеткішпен теңесті. Жергілікті инвесторлардың үлесі де артып, 2025 жылы жеке инвесторлар венчурлық инвестициялардың 44,7%-ын қамтамасыз етті.
Тағы бір маңызды бастама – $1 миллиард мақсатты көлемі бар Alem Ventures Fund қоры. Бұл қор стартаптарға емес, негізінен венчурлық қорларға инвестиция салады. 2025 жылдың қыркүйегінде Qazaqstan Investment Corporation қорға $30 миллион инвестиция салатынын мәлімдеді. Қараша айында Qazaqstan Venture Group бірінші жабу кезінде $115 миллион жиналғанын жариялады. Бұл шаралар кейінгі кезеңдегі капиталдың жетіспеушілігін шешуге бағытталған.
Қазақстанның тағы бір артықшылығы – Astana Hub және Astana International Financial Centre (AIFC), оның құқықтық негізі Англия мен Уэльс заңдарына негізделген.
Кремний алқабына әлі алыс
Рекордтық көрсеткіштерге қарамастан, Қазақстан әлемдік технологиялық орталықтар қатарына енбеген. RISE зерттеуі бойынша, нарық тез өсіп келеді, бірақ инвестициялауға дайын стартаптар мен кейінгі кезеңдегі капиталдың тапшылығы шектеулер болып отыр. Higgsfield AI ерекше стартап болып табылады, өйткені ол $130 миллионнан астам қаражат жинап, $1,3 миллиардтан астам бағаланды. Ал оны алып тастағанда, нарық көлемі $79 миллионды құрады, бұл бір компанияға тәуелділікті көрсетеді. Көптеген стартаптар үлкен раундтарды жинау үшін АҚШ-та немесе Ұлыбританияда бас компанияларды тіркейді, бұл «флиппинг» деп аталады. Дегенмен, инженерлік және өнім топтары Алматыда немесе Астанада қалады.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Image: @TCA / Times of Central Asia