МәжілісдепутатыАйдос Сарым жаңа бірпалаталы Парламент–Құрылтайдықалыптастырудапропорционалдықжүйесінқолдайтынын айтты.Конституциялықреформажөніндегікомиссияныңбесіншіотырысындабұл жүйенің нақтыартықшылықтарын да атап өтті.
Ол ҚР жаңа Конституциясының жобасына сәйкес болашақ Құрылтай бірыңғай жалпыұлттық сайлау округінің аумағы бойынша пропорционалдық өкілдік жүйе бойынша құрылатынын айтты.
«Партиялық-пропорционалдықжүйегекөшуазаматтарымыздың мүмкіндігін азайтады, олардыеліміздіңжоғарғызаң шығарушы органынасайлануқұқығынанайырадыдегенпікірлер бар. Менің ойымша,бұлөте жаңсақ пікір, қате түсінік»,-дедіАйдос Сарым.
ОлқазіргіуақыттаБельгия,Испания,Финляндия,Швейцария,Болгария,Швеция,Норвегия,НидерландысияқтыЕуропаелдеріндепартиялық-пропорционалдықсайлаужүйесі жұмыс жасап жатқаны, сондай-ақ мұндай жүйенің Аргентина,Бразилия,Боливия,Эквадор,ИзраильжәнеИндонезиядадақолданылатыны жөнінде мәлімет берді.
«Бұл елдердің сайлаушылары, заң шығарушылары мен заңгерлері осы жүйе азаматтарының сайлау немесе сайлану құқығын қандай да бір түрде кемсітеді деп санамайды. Бұл қалыпты, салауатты халықаралық тәжірибе», — деп түсіндірді депутат.
Айдос Сарым сарапшылар атап өткен пропорционалдық жүйенің мажоритарлық жүйемен салыстырғандағы нақты артықшылықтарын санамалап берді:
– әділет факторы – партиялар сайлаушылар олар үшін қанша дауыс берсе, Парламентте сонша орын алады. Мажоритарлық депутаттар жұмыс істеп тұрған фракцияларға қосылу арқылы халықтың қалауын бұрмалай алмайды;
– қатысу факторы – жүйе әртүрлі азшылықтардың, соның ішінде жастар, әйелдер және ерекше қажеттіліктері бар азаматтардың біркелкі өкілдігін қамтамасыз етеді;
— идеология факторы – әр сайлау циклінде азаматтардың партиялық қалауы туралы нақты белгілер бар;
— көппартиялылық факторы – қоғам елдегі және өңірлердегі идеялық және саяси бәсекелестікті күшейтуге мүмкіндік алады;
— орнықтылық факторы – жүйе диалогқа, ымыраға келу және келісу жолдарын іздеуге ықпал етеді;
— келу факторы – жүйе азаматтардың сайлауға белсенді қатысуына ықпал етеді, өйткені өкілдік нақты қолдауды анық көрсетеді.
СоныменқатарАйдосСарымХалықкеңесі ішкі саяситұрақтылықтыңтағыбіртірегіне айналатынын, құрамынаазаматтыққоғамныңкеңспектрінжәнеіріҮЕҰтартатынорганболатынын атап өтті.
«Кеңесәлеуметтікбелсендіазаматтарғашешімқабылдаупроцесінезаңдыжәнеашық түрде қатысуға, Құрылтайдыңдепутатыболмай-ақөзидеяларыменбастамаларын іске асыруға мүмкіндік береді»,-дедідепутат.
АйдосСарымныңпікірінше,болашақта Халықкеңесісаясаткерлер– болашақПарламентдепутаттарыүшіналаңжәнежоғары көтерілу серпініболаалады.
«Шын мәнінде, халық өкілдерінің заңнамалық бастамалары мен ұсыныстарының мүмкіндігі екі есеге жуық артады. Бұл азаматтардың мемлекетті басқаруға қатысуының айқын көрінісі», — деп атап өтті депутат.