Шетелдік компаниялар санының өсуі нені көрсетеді?
Орталық Азия елдеріндегі шетелдік компаниялар санының өсуі туралы мәліметтер жиі дұрыс түсіндірілмейді. Көбінесе бұл көрсеткіш шетелдік инвестицияның артуы ретінде қабылданады, бірақ іс жүзінде жағдай күрделірек. Кейде тіркелген компаниялардың көбеюі бір ғана инвестордың бірнеше заңды тұлға құруымен байланысты болуы мүмкін.
Негізгі статистикалық деректер
Қазақстанда 2026 жылдың 1 шілдесінде 52 693 шетелдік қатысуы бар кәсіпорын жұмыс істеген. Қырғызстанда 2024 жылы 5 724 шетелдік инвестициясы бар кәсіпорын тіркелген. Өзбекстанда 2026 жылдың басында 20 502 шетелдік капиталы бар кәсіпорын болған, оның 15 891-і толығымен шетелдік. Тәжікстан мен Түрікменстан бойынша толық деректер алу қиын.
Экономикалық үлес және нақты белсенділік
Шетелдік кәсіпорындардың экономикаға қосқан үлесі әр елде әртүрлі. Қазақстанға тікелей шетелдік инвестиция ағыны 2025 жылы 20,5 миллиард долларды құрап, өткен жылмен салыстырғанда 14,4%-ға өскен. Қырғызстанда шетелдік қатысуы бар кәсіпорындар өнеркәсіп өнімінің 30%-ын өндірген. Алайда, тіркелген компаниялардың барлығы нақты қызмет жүргізе бермейді. Көптеген кәсіпорындар тек заңды мекенжайы бар, өндіріс орындары, қызметкерлері немесе активтері жоқ болуы мүмкін.
Түсіндірудегі қателіктер
Бұқаралық ақпарат құралдары шетелдік компанияның нарыққа шығуы туралы хабарлағанда, көбінесе үлкен трансұлттық корпорациялар елестетіледі. Шындығында, жаңадан тіркелген шетелдік заңды тұлғалардың көпшілігі шағын және орта бизнес. Сондықтан шетелдік қатысуды талқылағанда бұл айырмашылықты ескеру маңызды.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @TCA / Times of Central Asia