Ұлттық қарсыласу майданы (NRF) өз бастауын Солтүстік альянстан алады. Бұл қозғалыс 1990 жылдары Талибанға қарсы күресте белгілі тәжік командирі Ахмад Шах Масудтың жетекшілігімен танымал болды. Бастапқыда құрамы негізінен тәжік тайпаларынан тұрған қозғалыс 2001 жылдан кейінгі шабуыл кезеңінде этникалық жағынан кеңейді. Алайда оның идеологиясы мен басымдықтары көбінесе тәжік орталығына бағытталған күйінде қалды.
Халықаралық деңгейге шығу
Ахмад Шах Масудтың ұлы Ахмад Масуд 2016 жылы Масуд қорының директоры ретінде саяси-әскери мансабын бастады. 2019 жылы ол Талибанға қарсы жеке саяси қозғалыс құрғанын жариялады. Әкесінен айырмашылығы, жас Масуд өз ұйымын тәжік орталығынан тыс кеңейтіп, ауған диаспорасы мен ішкі қарсылық күштерін біріктіруші тұлға ретінде танылуда. 2022 жылы сәуірде өткен «Демократиялық Ауғанстан үшін Вена процесі» оның саяси рөлін күшейтіп, оны ауған қарсылығының іс жүзіндегі көшбасшысына айналдырды.
Талибанның ішкі әлсіздіктері
Талибан біртұтас қозғалыс емес, ішкі тайпалық және идеологиялық жіктерге бөлінген. Әсіресе Ахундзада мен Хакқани арасындағы қарама-қайшылық басшылыққа әсер етуде. Сонымен қатар, Талибанның Пәкістанмен асимметриялық қақтығысы ауған тарапы үшін қымбатқа түсуде. Халықаралық қауымдастықтың әйелдер құқығына қатысты қысымы да күшейген: Хератта екі әйел демонстранттың атылуы және 30 әйелдің тұтқындалуы бұл мәселені өзектендірді. NRF бұл дағдарыстарды өз саяси ұстанымын нығайту және балама оппозиция ретінде көріну үшін пайдаланғысы келеді.
Талибан бақылауы
Дегенмен, Талибанның Ауғанстандағы бақылауы бұрынғыдан гөрі тұрақты көрінеді. Ол барлық көршілес елдермен дипломатиялық қарым-қатынас орнатқан. Орталық Азия елдері экономикалық жобалар аясында Ислам әмірлігімен қарым-қатынасты қалыпқа келтірді. «Ауғанстан – Орталық Азия» консультативтік бастамасы аймақтық ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған. Ресей Талибанды ресми таныған жалғыз ел болып отыр және әскери әріптестікті дамытуға ұмтылуда.
Масуд әулетінің мұрасы
Ахмад Шах Масудтың даулы мұрасы жас Масудтың ішкі легитимділігіне қауіп төндіруде. Оның әкесінің есімі Талибанға қарсы жұмылдыруға негіз болғанымен, 1989 жылғы азамат соғысы кезінде хазарейлер сияқты қауымдастықтарға қарсы жасалған қылмыстарды еске салады. Ұлы әлі ресми кешірім сұрамағандықтан, оның ауған диаспорасы мен ел ішіндегі тұрғындардың мүдделерін біріктіру қабілеті күмән тудырады. Сондай-ақ, NRF-тің Ислам мемлекетінің Хорасан провинциясы (ISKP) секілді экстремистік топтарға қарсы тұру мүмкіндігі әлі айқын емес.
Дереккөз: Jamestown Foundation
Сурет: Militant Capabilities Photo released by Ittehad-ul-Mujahideen Pakistan’s (IMP) official media channel, Sada-e-Haq / Voice of Truth, showing Ittehad-ul-Mujahideen Pakistan militants with the group’s flag. (Source: Sada-e-Haq / Voice of Truth) / Jamestown Foundation