Тоқаевтың ұсынысы
Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Шанхайда өткен Дүниежүзілік жасанды интеллект конференциясында Астананы жаңа ғаламдық AI ұйымының алғашқы отырысын өткізуге ұсынды. Ол сондай-ақ ұйымның Орталық Азиялық кеңсесін Қазақстанда орналастыруды жөн көрді. Бұл ұсыныстар Тоқаевтың кеңірек мақсатын көрсетеді: Қазақстан AI ережелерін жазуға және технологияны дамытуға үлес қосқысы келеді.
Жаңа ұйым және Қазақстанның рөлі
29 мемлекет 16 шілдеде Дүниежүзілік AI ынтымақтастық ұйымын құру туралы келісімге қол қойды. Құрылтайшылар қатарында Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстан болса, Түрікменстан қол қоймады. Қытай бұл үкіметаралық ұйымды алғаш рет өткен жылғы конференцияда ұсынған еді. Тоқаев бұл шешімді тарихи деп атап, AI басқарудың әмбебап негізін қалайтынын айтты. Ол «ешбір ел AI тұтынушысы болып қалмауы керек» деп, әр мемлекеттің адами капитал, цифрлық инфрақұрылым және институционалдық әлеуетін дамытуға мүмкіндігі болуы қажеттігін атап өтті.
Цифрлық көпір және инвестиция
Тоқаев Шанхайда «Қазақстан-Қытай цифрлық көпірі» жобасын ұсынып, цифрлық сауданы дамытуды және Бір белдеу – бір жол бастамасы аясында цифрлық экономикаларды байланыстырудың үлгісін жасауды көздеді. Ол Қытайды 2027 жылды бірлескен AI бастамалар жылы деп жариялауға шақырды. Бұған дейін Қазақстан мен Қытай 15 миллиард доллардан асатын 70-тен астам құжатқа қол қойған. Технология саласында Қазақстанның AI және цифрлық даму министрлігі Huawei-мен серіктестік орнатса, Қазақтелеком мен Қытайдың Hengtong тобы Экибастуздағы Деректер орталығы алқабын дамытуға келісті.
Экибастуздағы деректер орталығы
Экибастуз көмір өндіру мен электр станцияларымен танымал индустриялық қала болса да, тұрғындар саны азайып келеді. 2025 жылы қала 1000-нан астам тұрғынын жоғалтты. Алайда жаңа инвестициялар қалаға жаңа серпін беруі мүмкін. Модульдік деректер орталықтарының құрылысы басталып, алғашқы 125 мегаватттық нысан 2027 жылы, келесісі 2028 жылы іске қосылады. Кейінгі кезеңдерде 2033 жылға қарай қуаттылық 1 гигаватқа жеткізілмек. Үкімет жобаға 10 миллиард доллардан астам шетелдік инвестиция тартылғанын мәлімдеді.
Тоқаевтың ұсыныстары Қазақстанның көпвекторлы дипломатиясын AI саясатына енгізуді көрсетеді. Астана Қытаймен байланысын тереңдете отырып, АҚШ-пен байланысты технологиялар мен жеткізу тізбектерін кеңейтуде. Қазақстанның AI ережелерін қалыптастыратын институттарда дауыс иесі болу ниеті анық.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Illustration based on an Akorda photograph; TCA / Times of Central Asia