Жаңа түзетулердің мәні
Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 2020-2030 жылдарға арналған сыртқы саясат тұжырымдамасына мақсатты түзетулер енгізді. Бұл өзгерістер құжатты елдің жаңа конституциялық құрылымына сәйкестендіріп, Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың формальды рөліне қатысты қалдықтарды алып тастады. Түзетулер көпвекторлық дипломатия 2020 жылмен салыстырғанда әлдеқайда күрделі талаптарға ие болған кезеңде қабылданды.
Институционалдық сабақтастыққа көшу
2020 жылғы тұжырымдаманың алғашқы қағидаты Тұңғыш Президенттің сыртқы саясат курсымен сабақтастықты білдіретін. Жаңа редакцияда «елдің дамуының жаңа кезеңіндегі сыртқы саясат курсының сабақтастығы» уәде етілген, ал Назарбаевтың аты мен «Елбасы» титулы енді қолданылмайды. Сондай-ақ, Тұңғыш Президентке сыртқы саясаттың негізгі мәселелері бойынша халық пен мемлекеттік органдарға өмір бойы үндеу жасау құқығын беретін ереже алынып тасталды. Бұл 2023 жылы «Тұңғыш Президент туралы» конституциялық заңның күшін жоюмен үндеседі.
Жаңа конституцияға бейімделу
Қазақстанның жаңа Конституциясы 1 шілдеде күшіне енді, екі палаталы парламенттің орнына бір палаталы Құрылтай құрылды. Түзетілген тұжырымдамада Құрылтай елдің жоғарғы өкілді органы ретінде аталып, заң шығарушы билікті жүзеге асыратыны көрсетілген. Бұл өзгеріс сайлаудан тоғыз күн бұрын қабылданып, сыртқы саясат доктринасын кең ауқымды конституциялық ауысуға енгізеді.
Азаматтарды қорғау және ақпараттық кеңістік
Тұжырымдамада шетелдегі қазақстандықтардың, оның ішінде шетелдіктер асырап алған балалардың мүдделерін қорғау, сондай-ақ азаматтарға сыртқы саясаттың басымдықтары мен пайдасын түсіндіру міндеті қамтылған. Бұл ережелер 2020 жылдан бері бар, бірақ қазір олардың маңызы артып отыр. Қазақстан дезинформацияға қарсы орталық құрып, Ресей БАҚ-тарындағы елдің шекаралары мен тарихына қатысты жалған мәлімдемелерге қарсы тұруда.
Қауіпті әлемдегі көпвекторлық
2020 жылы тұжырымдамада тәуелсіздік, егемендік, аумақтық тұтастық және автономды сыртқы саясат курсын сақтау стратегиялық мақсат ретінде белгіленген болатын. Содан бері 2022 жылғы қаңтар оқиғалары, Ресейдің Украинаға басып кіруі, санкциялар және дәстүрлі сауда жолдарының бұзылуы орын алды. Осыған қарамастан, Қазақстан Ресеймен тығыз қарым-қатынасты сақтап, көпвекторлық саясатын жалғастыруда.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Image: TCA, Aleksandr Potolitsyn / Times of Central Asia