Kanjar: мәдени мұраны экшн арқылы баяндау
Қырғызстанда түсірілген «Kanjar» фильмі ұрланған қанжарды іздеуге құрылған экшн-триллер. Фильмнің режиссері және сценарий авторы Адилет Акматов — бұрын каскадер және жекпе-жек қойылымдарының хореографы болған. Ол өз тәжірибесін пайдаланып, тарихи мұраның жоғалуы туралы әңгімені экранға шығарды.
Мәдени мұраның символы — қанжар
Акматовтың айтуынша, фильмнің негізгі идеясы — тарихи артефактінің құндылығы. Қанжар жай ғана зат емес, ол ұлттық мұраның бір бөлшегі. Сценарийдегі кейіпкерлердің бірі: «Бұл қанжар әулеттерден, соғыстардан және көші-қоннан аман қалып, бірнеше ұрпақтың жадын сіңірді» дейді. Режиссер көрерменді осындай ежелгі заттардың маңыздылығы туралы ойлануға шақырады. Фильмде қанжардың ұрлануы арқылы жады тауарға айналған қоғамдағы қақтығыс көрсетіледі.
Актерлік құрам және жұмыс барысы
Акматов актерлермен жұмыс барысында жұлдыздар мен белгісіз актерлер арасында бөліну жоқ екенін атап өтті. Ол үшін ең бастысы — сенім. Экшн көріністері дәлдік пен тәртіпті талап етеді. Режиссер алдымен актерлермен ортақ тіл тауып, олардың мінезін түсінеді, содан кейін ғана сахнаны қояды. Фильмдегі әрбір ер кейіпкер — жеке тұлға, олардың әрқайсысының өз көзқарасы мен шегі бар.
Патриотизм және адалдық туралы
Акматов патриотизмді тек сөзбен емес, іспен көрсетуге тырысқанын айтады. Оның түсінігінде патриотизм — өзіңе сеніп тапсырылған нәрсені байқамай қалмау, ұрламау, сатпау, сатқындық жасамау және әділетсіздікке қарсы үнсіз қалмау. Бұл — жеке таңдау. Сценарийдегі Кундуздың әкесінің сөзі: «Әділет әрқашан қолайлы бола бермейді, бірақ шындықты таңдасаң, жалғыз қалсаң да соңына дейін баруың керек».
Кундуз кейіпкері және әйел бейнесі
Режиссер Кундузды әйел болғандықтан күшті етіп жасамағанын айтады. Ол — экстремалды жағдайда әрекет етуге мәжбүр болған адам. Кундуз суперқаһарман емес, ол қорқынышты сезінеді, эмоциялары мен жақындары бар. Бірақ таңдау сәті келгенде, ол әрекет етеді. Оның күші тек жекпе-жекте емес. Акматовтың ойынша, адам өз өмірі үшін күресуге және жауапкершілік алуға қабілетті, гендерлік белгісіне қарамастан.
Мохамед Хайяд Хаймурдың жолы
Фильмнің қос продюсері және актері Мохамед Хайяд Хаймур — Канадада ливандық отбасында дүниеге келген. Ол әйелімен Қырғызстанға мейрамхана ашу үшін көшіп келген. Акматовпен кездесу оны кинематографияға әкеліп, ол өзінің алғашқы толықметражды фильмінде зұлым кейіпкерді сомдады. Хаймурдың отбасы Эдмонтонда ливандық мейрамхана ұстайды, ал Қырғызстанға деген қызығушылығы канадалық қырғыз досы арқылы басталған.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: All images courtesy of the subjects / Times of Central Asia
