Экономикалық өсім мұнайға тәуелділікті азайта бастады
Қазақстанның экономикасы 2026 жылдың қаңтар–қыркүйек айларында 4,2%-ға өсті. Бұл көрсеткіш негізгі экспорттық сала болып саналатын мұнай өндірісінің 8,3%-ға қысқаруы жағдайында тіркелді. Үкімет мәліметінше, құрылыс, өңдеу өнеркәсібі, көлік және сауда салаларындағы өсім мұнай өндірісінің төмендеуін ішінара өтеді. ЖІӨ өсімі сегіз айдағы 4,1%-дан сәл жеделдеді.
Мұнай өндірісі мен экспорттық логистика
Премьер-министрдің орынбасары әрі Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин 13 қазанда ұсынған деректерге сәйкес, қаңтар–қыркүйек аралығында ел 69,4 млн тонна мұнай өндірді. Қазақстан — Орталық Азиядағы ең ірі экономика және әлемдік нарыққа мұнай жеткізетін маңызды ел. Мұнай экспортының басым бөлігі Ресей арқылы, соның ішінде Каспий құбыр консорциумы (CPC) жүйесімен Қара теңіздегі терминалға тасымалданады. Бұл бағыттардағы үзілістер өндірушілерді өндірісті қысқартуға мәжбүрлеуі мүмкін.
Шикізаттық емес сектордың үлесі
Үкіметтің бағалауы бойынша, шикізаттық емес сектор 5,4%-ға кеңейді. Өңдеу өнеркәсібі, құрылыс, көлік және сауда ЖІӨ өсімінің төрттен үш бөлігінен астамын қамтамасыз етті.
- Өңдеу өнеркәсібінің өнімі 8,6%-ға, машина жасау 22,8%-ға өсті.
- Автомобиль өндірісі шамамен 30%-ға, электр жабдықтарының өндірісі 21%-ға жуық артты.
- Металл бұйымдарын, азық-түлік, химия және фармацевтика өнімдерін өндіру де ұлғайды.
Инвестиция мен ішкі сұраныс
Қаңтар–қыркүйек аралығында негізгі капиталға, соның ішінде ғимараттар мен жабдықтарға салынған инвестиция 7%-ға өсіп, 16,1 трлн теңгені (шамамен 35,7 млрд доллар) құрады. Жеке инвестициялар жалпы көлемнің 85,7%-ын құрап, 18,2%-ға артты; өңдеу өнеркәсібі мен құрылыста өсім ерекше жоғары болды.
Теңге бағамы, инфляция және табыс
Сонымен қатар теңгенің нығаюы экспорттаушыларға қысым көрсетіп отыр: доллармен түскен кіріс ұлттық валютаға айырбасталғанда азаяды. Тұтынушылық кредиттеу де баяулады — жылдық өсім 2025 жылғы тамыздағы 26,4%-дан 2026 жылғы тамызда 10,4%-ға төмендеді. Қыркүйекте жылдық инфляция 9,3%-ды құрап, тамыздағы 9,8%-дан төмендеді. Баға өсімі жалғасуда, бірақ баяуырақ. Екінші тоқсанда инфляцияны ескергенде жан басына шаққандағы нақты тұрмыстық табыс өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда небәрі 0,7%-ға өсті, ал бірінші тоқсанда бұл көрсеткіш 0,1% болған.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Deputy Prime Minister and Minister of National Economy Serik Zhumangarin/gov.kz / Times of Central Asia
