Рекордтық экспорт көрсеткіштері
Қазақстан 2025/2026 маркетинг жылын (2025 жылғы қыркүйек – 2026 жылғы тамыз) шамамен 1,3 миллион метрикалық тонна зығыр тұқымын экспорттап, рекордтық көрсеткішке қол жеткізді. Бұл өткен маусыммен салыстырғанда 2,5 есеге артық. Еуропалық Одаққа (ЕО) импорттың 72,5%-ы Қазақстанға тиесілі болды, бұған Ресей зығырына салынған еуропалық тарифтер ықпал етті.
ЕО нарығындағы жағдай
Еуропалық комиссияның деректері бойынша, ЕО 2025 жылғы шілдеден 2026 жылғы маусымға дейінгі 12 айда 686,8 мың тонна зығыр тұқымын импорттаған, бұл өткен кезеңмен салыстырғанда 16,8%-ға көп. Оның 497,8 мың тоннасы Қазақстаннан жеткізілді. Бельгия ЕО-дағы ең ірі сатып алушы болып, сатып алу көлемін 1,84 есеге арттырып, 347,1 мың тоннаға жеткізді. Польша мен Эстония да сатып алуды ұлғайтты.
Ресей зығырына салынатын тарифтер 2025 жылы 20%-ға, 2026 жылы 50%-ға дейін өсті. 2026 жылғы қаңтарда Ресейдің ЕО-ға зығыр экспортының құны 96,5 мың еуроға дейін төмендеп, 2010 жылғы шілдеден бергі ең төменгі деңгейге жетті. Бұл Қазақстанның нарықтағы позициясын нығайтты.
ЕО-дан тыс нарықтар
ЕО-дан тыс жерлерде Қытай Қазақстанның ең ірі нарығы болып қала береді. Онда экспорт 537,7 мың тоннаны құрап, өткен маусыммен салыстырғанда 2,8 есе өсті. Ауғанстан сатып алуды 3,38 есеге арттырып, 141,4 мың тоннаға жеткізді. Өзбекстан, Тәжікстан және Түркияға экспорт та өсті. Қытай мен Бельгия бірге Қазақстанның жалпы зығыр экспортының 68,1%-ын құрады, ал үшінші ірі сатып алушы Ауғанстан қосымша 10,9% үлес қосты.
Логистикалық тәуекелдер
Жаңа маусымда Еуропаға экспорт логистикалық шектеулерге тап болуы мүмкін. Қазақстанның астық одағының аналитикалық комитетінің басшысы Евгений Карабановтың айтуынша, Ресей астығының Балтық порттарына қайта бағытталуы теміржол желілеріне қысымды арттырып, Қазақстан жүктерінің Ресей арқылы транзитін қиындатуы ықтимал. Беларусь пен Литва арқылы баламалы маршрут қымбатырақ болады.
Көлік шығындарының өсуі Бельгияның Гент қаласындағы бағаларға әсер етіп үлгерді. Карабановтың айтуынша, зығыр бағасы алты аптадан бері өсіп келеді. Логистикалық шығындардың одан әрі артуы Қазақстанның Еуропа нарығындағы бағалық артықшылығын төмендетуі мүмкін.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: deposit photos / Times of Central Asia
