Инвестициялық портфельдің құрылымы
Қазақстан үкіметі 215 жобаны қамтитын жалпы құны 78,6 млрд доллар болатын инвестициялық портфельді ұсынды. Бұл жобалар шикізатты терең өңдеуге, жаңа өндірістер мен цифрлық инфрақұрылымға бағытталған. Алайда, жарияланған соманың шамамен 60%-ы әзірге жоба сатысында тұрған жобаларға тиесілі, ал 30 млрд доллардан астамы — Экибастұздағы жоспарланған Data Center Valley жобасымен байланысты.
Үкімет мәліметінше, барлық жоба іске асса, 88 мыңнан астам жұмыс орны ашылады. Дегенмен, 78,6 млрд доллардың толық көлемде қамтамасыз етілгеніне кепілдік жоқ. 215 жобаның 93-і (32,2 млрд доллар) іске асырылу сатысында, ал 122-сі (46,4 млрд доллар) әлі жобалау кезеңінде. Үкімет бұл санаттардың қайсысы қанша қаржыландырылғанын нақты көрсетпеген.
Экибастұздағы AI жобасы — портфельдің ірі бөлігі
Портфельдегі ең ірі жоба — Экибастұздағы GRES-1 электр станциясының жанында салынатын Data Center Valley. Бұл аймақта ірі есептеу қуаттары, бұлттық сервистер және жасанды интеллект инфрақұрылымы орналасады. Күтілетін инвестиция шамамен 30 млрд долларды құрайды, бұл бүкіл портфельдің 38%-ы. Аумақ бастапқы 200 гектардан 1400 гектарға ұлғайтылған, ал қуаттылық 300 МВт-тан 1 ГВт-қа дейін артады деп жоспарлануда.
Маусым айында Қазақстан үкіметі, америкалық Firebird компаниясы және NVIDIA жасанды интеллект пен цифрлық инфрақұрылым саласында 10 млрд долларға келісімге қол қойды. Жоспар бойынша шамамен 100 мың заманауи GPU чиптерінен тұратын есептеу кластері құрылады, бірінші кезең 2027 жылы іске қосылады. Толық қуатта жұмыс істегенде кешен жылына кемінде 3 млрд доллар экспорттық табыс әкеледі деп күтілуде.
Мұнай химиясы — екінші басымдық
Технологияға баса назар аударылғанымен, Қазақстанның ірі өнеркәсіптік жобалары табиғи ресурстармен тығыз байланысты. Атырау облысындағы полиэтилен өндіретін интеграцияланған газ химиясы кешенінің құны 7,4 млрд долларды құрайды. Жобаны Silleno компаниясы жүзеге асырады, оның 40% үлесі ҚазМұнайГазға, 30% — Sinopec (Қытай) және 30% — SIBUR (Ресей) тиесілі. Зауыт жылына 1,25 млн тонна полиэтилен өндіруге есептелген, толық қуатқа 2029 жылы жетеді деп күтілуде.
Сонымен қатар, KMG PetroChem полиэтилентерефталат зауытын салуды жоспарлап отыр, құны 1,5 млрд доллар. Мұнай-химия өндірісін шикізатпен қамтамасыз ететін газ бөлу кешенінің құны шамамен 2,7 млрд долларға бағаланады. Бұл жобалар үкіметтің шикізат экспортынан бас тартып, оны ел ішінде терең өңдеуге көшу стратегиясын көрсетеді.
Көмір мен азық-түлікті өңдеу
Осыған ұқсас модель көмірге де қолданылуда. Қытайдың CHN Energy компаниясы 4 млрд доллардан астам инвестицияны қамтитын көмір-химия жобасын жүзеге асыруда. Сондай-ақ, China Pingmei Shenma Holding Group тағы бір көмір-химия кешенін салуды қарастыруда, құны 1,5 млрд долларға дейін. Алайда, бұл жоба әзірге стратегиялық ынтымақтастық туралы меморандуммен ғана қамтылған, сондықтан оны расталған инвестиция деп санауға болмайды.
Ауыл шаруашылығында да айтарлықтай жобалар бар. Қытайдың Dalian Hesheng Holdings компаниясы Ақмола облысында бидайды терең өңдейтін кешен салуға 739 млн доллар инвестиция салуды жоспарлап отыр. Бұл кешен бидайды глютен, крахмал, аминқышқылдары және биопластик сияқты жоғары құнды өнімдерге айналдырады. Түркияның Tiryaki Agro компаниясы қазақстандық серіктесімен бірге 320 млн долларлық жобаны әзірлеуде.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: TCA / Times of Central Asia