Ядролық төтенше жағдайларға дайындық күшейтілуде
Қазақстан радиациялық жағдайды бақылау және ядролық пен радиологиялық төтенше жағдайларға ден қоюды үйлестіру үшін арнайы орталық ашты. Бұл бастама АҚШ Энергетика департаментінің Ұлттық ядролық қауіпсіздік әкімшілігінің қолдауымен жүзеге асырылды. Орталық 2 қазанда Қазақстанның Атом энергиясы агенттігінің құрамында ашылды.
Орталық радиациялық деректерді қабылдап, талдайды, мемлекеттік органдар арасында ақпарат алмасуды қамтамасыз етеді және төтенше жағдай кезінде олардың іс-қимылын үйлестіреді. Сондай-ақ мамандарды оқыту және практикалық төтенше жағдайларға ден қою жаттығуларын өткізу жоспарлануда.
Тарихи контекст және қазіргі сын-қатерлер
Қазақстан әлемдегі ең ірі уран өндірушісі және ядролық зерттеу нысандарын пайдаланады. Семей полигонындағы кеңестік ядролық сынақтардың салдары әлі күнге дейін мониторинг пен қалпына келтіруді талап етеді. 1949–1989 жылдары аталған алаңда 456 ядролық сынақ жүргізіліп, аумақтар радиоактивті заттармен ластанған.
Ел атом энергетикасын дамытқан сайын төтенше жағдайларға дайындық қажеттілігі арта түседі. 2024 жылғы қазандағы референдумда дауыс берушілердің 71,12%-ы атом электр станциясының құрылысын қолдады, қатысу деңгейі 63,66% болды. Билік екінші және үшінші станцияларға дайындықты бастады.
Жаңа станциялар және халықаралық ынтымақтастық
Бірінші жаңа атом электр станциясы Балқаш көлінің жағасындағы Үлкен ауылының маңында салынады. Жобаны Ресейдің «Росатом» компаниясы басқаратын консорциум жүзеге асырады. Екінші станцияның орны Алматы облысының Жамбыл ауданында, бірінші жобаға жақын жерде белгіленді, ал екінші жобаны Қытайдың Ұлттық ядролық корпорациясы басқарады.
Қазақстан сондай-ақ Халықаралық атом энергиясы агенттігінің (МАГАТЭ) халықаралық жүйесі арқылы ядролық және радиологиялық төтенше жағдайлар туралы шұғыл ақпарат алмаса алады. МАГАТЭ-нің Оқиғалар мен төтенше жағдайлар орталығы тәулік бойы жұмыс істейтін жаһандық байланыс нүктесі ретінде ақпарат алмасуды және халықаралық көмекті үйлестіреді.
Қазақстан болашақ атом электр станциялары үшін мамандарды ел ішінде де, шетелде де оқытуды жоспарлап отыр.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Image: @depositphotos / Times of Central Asia
