Инвестиция көлемі мен ауылдық алшақтық
Қазақстанның телекоммуникация секторына соңғы үш жылда салынған инвестиция көлемі $2,2 млрд асты. Бұл деректі Премьер-министрдің орынбасары әрі Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев Дохада өткен 2026 жылғы Mobile World Congress форумында жариялады. Алайда 2025 жылдың қазан айына қарай елдегі 6 179 ауылдың тек 2 606-сы ғана магистральдік талшық-оптикалық желілерге қосылған. Бұл көрсеткіш инвестиция көлемі мен нақты қамту арасындағы айырмашылықты айқын көрсетеді.
2027 жылға дейінгі мақсаттар
Үкімет 2027 жылдың соңына қарай ауылдардың 90%-дан астамын жоғары жылдамдықты сымды интернетпен қамтамасыз етуді жоспарлап отыр. 2026 жылғы тамыздағы үкіметтік жаңартуға сәйкес, Kazakhtelecom-мен 3 000-нан астам ауылды жоғары жылдамдықты интернетпен қамту туралы келісім аясында тек 12 ауылда ғана талшық желілері тартылған. Бұл қарқын мақсатқа жету жолындағы қиындықтарды көрсетеді.
Магистральдік желі жеткіліксіз
Магистральдік желінің болуы әр үйге интернет қолжетімді дегенді білдірмейді. Тұрғындарды қосу үшін жергілікті тарату желілері мен қосымша жабдық қажет. Шағын және шалғай ауылдарда мұндай инфрақұрылымды салу қымбатқа түседі, ал әлеуетті абоненттер саны шектеулі. Бұл факторлар ауылдық жерлердегі цифрлық алшақтықтың негізгі себептерінің бірі.
Дүниежүзілік банк жобасы мен спутниктік шешімдер
Дүниежүзілік банктің қолдауымен Қазақстан 1 123 ауылда үйлерді қосуға қажетті жергілікті желілерді салу бойынша жеке жобаны іске асырып жатыр. Операторлар жұмысты аяқтағаннан кейін расталған күрделі шығындарының жартысына дейін өтемақы ала алады. Жоба 445 000-нан астам үй шаруашылығын, яғни шамамен 2,3 млн адамды қамтуға бағытталған, ең төменгі жылдамдық 100 Мбит/с деп белгіленген.
Кабель тарту тым қымбат болатын жерлерде спутниктік байланыс балама ұсынады. Қыркүйекте Beeline Kazakhstan мен Starlink Mobile үйлесімді смартфондарға спутник арқылы мәтіндік хабарлама жіберуге және кейбір онлайн функцияларды пайдалануға мүмкіндік беретін Direct to Cell қызметін іске қосты. Бұл технология ең алдымен жерүсті ұялы байланысы жоқ аймақтарға арналған және толық кең жолақты интернеттің орнын баспайды.
Халықаралық бағыттар мен қолжетімділік
Халықаралық телекоммуникация одағының деректеріне сәйкес, 2025 жылы Қазақстанда базалық тіркелген кең жолақты интернет пакеті жан басына шаққандағы айлық жалпы ұлттық табыстың 0,79%-ына тең болды, әлемдік медиана 2,5%. Алайда шалғай ауыл тұрғындары үшін қолжетімділік жабдық пен қосылу шығындарына, сондай-ақ желінің бар-жоғына да байланысты.
Қазақстан халықаралық деректер тасымалы инфрақұрылымын да дамытып жатыр. 15 қазанда Қазақстан мен Әзірбайжан Ақтау мен Сумгайыт арасындағы су асты талшық-оптикалық кабелін ашты. Ұзындығы 380 шақырым, жоспарланған өткізу қабілеті 400 терабит/с астам желі Әзірбайжан, Грузия және Түркия арқылы Азия мен Еуропа арасындағы қосымша деректер бағытын қамтамасыз етуге, Ресей арқылы өтетін қолданыстағы бағыттарға балама ұсынуға арналған. Kazakhtelecom басқарма төрағасы Бағдат Мусиннің айтуынша, жобаның алғашқы практикалық нәтижелері 2027 жылдың басынан бұрын күтілмейді.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Image: Zhaslan Madiyev with fellow panelists at MWC26 Doha; @gov.kz / Times of Central Asia
