Туризмге тартылған инвестиция көлемі
2024-2025 жылдары Қазақстан туризм саласына 4,8 млрд доллардан астам инвестиция тартты. Атап айтқанда, 2024 жылы бұл көрсеткіш 947,5 млрд теңгені (2,08 млрд доллар) құраса, 2025 жылы 1,26 трлн теңгеге (2,75 млрд доллар) жетті. Қазіргі уақытта елде құны шамамен 1,3 трлн теңге (2,85 млрд доллар) болатын 328 туристік жоба жүзеге асырылуда.
Жаңа жобалар мен жұмыс орындары
Жобалар қатарында Hilton және Mandarin Oriental сияқты әлемдік брендтердің қонақ үйлері, сондай-ақ Алматы маңындағы Oi-Qaragai тау курортын кеңейту бар. Үкіметтің болжамынша, бұл жобалар 25 жаңа халықаралық стандарттағы қонақ үй кешенін ашуға және шамамен 10 мың тұрақты жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді.
Туризмнен түсетін табыс артып келеді
Тіркелген қонақ үйлер мен орналастыру орындарының табысы 2023 жылғы 229 млрд теңгеден (шамамен 500 млн доллар) 2025 жылы 350,6 млрд теңгеге (шамамен 770 млн доллар) өсті. 2026 жылдың бірінші тоқсанында бұл көрсеткіш жылдық есепте 13,9%-ға артты. Сонымен қатар, Қазақстан туристік маусымды жыл бойына созу үшін тау туризмі мен іс-шаралар күнтізбесін кеңейтуде.
Шетелдік келушілер санының өсуі
2025 жылы Қазақстанға 15,7 млн шетелдік келді, оның 11,1 млн-ы бір күннен артық болғандықтан турист ретінде жіктелді. Шетелдік келушілердің елдегі жалпы шығыны шамамен 2,9 млрд долларды құрады. Тіркелген қонақ үйлер мен орналастыру орындарын шамамен 1,43 млн шетелдік пайдаланды, бірақ бұл көрсеткіш туыстарында немесе достарында тұратындарды және тіркелмеген орындарды қамтымайды.
Ірі іс-шаралардың әсері
2025 жылы Алматыда өткен УЕФА Чемпиондар лигасының «Қайрат» пен «Реал Мадрид» арасындағы матчы қалаға 5 мыңнан астам шетелдік келушіні тартты. Олардың қатарында Қытай, Үндістан, Ресей, Испания, Ұлыбритания, Жапония және басқа елдердің азаматтары болды. Mastercard деректері бойынша, матч кезінде Алматыдағы халықаралық карталармен төлемдер оқиғаға дейінгі және кейінгі екі аптадағы орташа көрсеткішпен салыстырғанда 16%-ға өскен. Дженнифер Лопес пен Backstreet Boys концерттері де шетелдік туристердің ағынын арттырды. Атап айтқанда, Дженнифер Лопес концертіне 35 елден 7 мыңға жуық шетелдік келді, олардың тікелей туристік шығындары 5 млрд теңгеден (11 млн доллар) асты. 2024 жылы Астанада өткен V Дүниежүзілік көшпенділер ойындары да халықаралық назарды аударды, Ұлыбританиядан ұйымдастырылған турлар ойындар басталмай тұрып сатылып біткен.
Көрші елдер әлі де басым
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстанға шамамен 7 млн шетелдік келді. Ең ірі нарықтар: Өзбекстан (2,5 млн), Қырғызстан (1,6 млн) және Ресей (1,5 млн). Қытайдан келушілер саны тез өсуде — 2025 жылы 960 мыңнан асты, бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 46,8%-ға көп. Алайда, Орталық Азиядағы халықаралық сапарлардың көпшілігі жұмыс немесе туыстарды көру сияқты қысқа мерзімді шекаралық сапарлар екенін ескеру қажет, сондықтан шекарадан өту деректерін дәстүрлі туристер санымен тікелей теңестіруге болмайды.
Инфрақұрылымды жаңғырту
Туризмді дамыту үшін Қазақстан инфрақұрылымға инвестиция салуда. Катон-Қарағай, Зайсан және Кендірліде жаңа туристік әуежайлар салынуда, ал курорттық аймақтарға автомобиль және теміржол қатынастары жақсартылуда. Алматы тау кластерінде 30 канат жолы мен 161 шақырым шаңғы трассасын қамтитын жоба жоспарланған, мақсат — жылына 5 млн келуші тарту. Ішкі туризм де өсуде: ел ішінде саяхаттайтын қазақстандықтар саны 2023 жылғы 7,1 млн-нан 2025 жылы 8,7 млн-ға артты. Сонымен қатар, шетелдіктер үшін жаңа ойын аймақтарын құру мүмкіндігі қарастырылуда, бұл шетелдік ойын туристерінің санын жылына 100 мыңнан 200 мыңға дейін арттыруы мүмкін.
Инвестициялардың тиімділігі шекарадан өтушілер санына емес, келушілердің ұзақ тұруы мен көп шығындауына байланысты болады.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: deposit photos / Times of Central Asia