Қаржыландыруға қатысты белгісіздік
АҚШ-тың екі мемлекеттік несие берушісі — Экспорт-импорт банкі (EXIM) және Халықаралық даму қаржы корпорациясы (DFC) — Қазақстандағы ірі вольфрам жобасын 1,6 млрд долларға дейінгі қаржыландыруды қазіргі уақытта жалғастырмай отыр. Бұл туралы Reuters агенттігі 10 қарашада хабарлады. Жоба американдық өнеркәсіп пен қорғаныс саласын сыни минералдармен қамтамасыз етуге бағытталған, сондықтан құрылыс қаржыландыруына қатысты сұрақтар туындап отыр.
Аталған қаржыландыру EXIM тарапынан 900 млн долларға дейін және DFC тарапынан 700 млн долларға дейін қарастырылған болатын. Екі агенттік те алдын ала ниет хаттарын берген, алайда несие мақұлданбаған. DFC өкілінің Reuters-ке айтуынша, жоба агенттіктің төрт кезеңді қарау процесінің тек бірінші сатысынан аспаған.
Cove ұстанымы: жұмыс кестеге сай жүріп жатыр
Жобаны әзірлеуші Cove Kaz Capital Group несие берушілердің ұстанымын қаржыландыру жоспарларынан толық бас тарту деп бағалауға қарсы. Forbes Kazakhstan-қа берген мәлімдемесінде компания жоба әлі инженерлік-техникалық-экономикалық негіздеу сатысында екенін, ал түпкілікті техникалық-экономикалық негіздеме 2027 жылы аяқталатынын және содан кейін ғана құрылыс қаржыландыруына өтінім берілетінін мәлімдеді.
Компания ағымдағы әзірлеу жұмыстарының қаржыландыруы қамтамасыз етілгенін, сондай-ақ коммерциялық несие берушілерді, стратегиялық инвесторларды және әлеуетті тұтынушыларды капитал көзі ретінде қарастыруды жалғастырып жатқанын атап өтті. Cove американдық шенеуніктермен келіссөздері жобаға қолдаудың жалғасып жатқанын көрсететінін де мәлімдеді.
Қазақстанның сыни минералдардағы орны
Жоба Қарағанды облысындағы Солтүстік Қатпар және Жоғарғы Қайрақты вольфрам кен орындарын қамтиды. Cove Kaz 2026 жылдың сәуірінде Severniy Katpar LLP-де 70% үлесті иемденді, ал ұлттық тау-кен компаниясы Tau-Ken Samruk 30%-ды сақтап қалды. Жоба аммоний паратунгатын — вольфрам өнімдерін өндіруде қолданылатын аралық материалды — шығаратын кен өндіру және өңдеу қуаттарын құруды көздейді.
Вольфрам аэроғарыш өндірісі, өнеркәсіптік машина жасау және қорғаныс жабдықтары үшін маңызды. Әлемдік өндірісте Қытай басым болғандықтан, Вашингтон үшін балама жеткізілім көздері басымдыққа ие. Қазақстан қазірдің өзінде американдық өнеркәсіпке сыни минералдардың маңызды жеткізушісі болып табылады: АҚШ Энергетикалық ақпарат басқармасының деректері бойынша, 2025 жылы американдық АЭС операторларына жеткізілген уранның 28%-ы қазақстандық болған.
Қаржыландыру және саяси аспектілер
Cove 2 қарашада Skyline Builders-пен жоспарланған бірігуін тоқтатып, оның орнына 2027 жылдың бірінші жартыжылдығында американдық қор биржасында тікелей листингке шығуды көздейтінін хабарлады. Компания сондай-ақ American Ventures тарапынан әрқайсысы 8 доллардан төрт миллион акцияға 32 млн долларлық үлестік инвестиция міндеттемесін жариялады. Бұл инвестиция жабылуға байланысты болып, одан әрі әзірлеу жұмыстарын қолдайды.
Несие берушілердің қазіргі ұстанымы президент Дональд Трамптың отбасы мүшелері шағын жанама үлестерге ие деп хабарланған жобаны американдық салық төлеушілер есебінен қаржыландыруға қатысты алаңдаушылықты да азайтуы мүмкін. Қазақстан үшін негізгі мәселе — жобаның қаржыландыруы. Cove ағымдағы жұмыстардың қаржыландырылғанын айтады, ал ұсынылған үлестік инвестиция одан әрі дайындықты қолдайды. Құрылыс қаржыландыруы әлі де қамтамасыз етілуі қажет.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Cove Kaz CEO, Dominic Heaton; image: TCA, Aleksandr Potolitsyn / Times of Central Asia
