2026 жылғы болжам
Қырғызстанның энергетика министрлігі 2026 жылы электр энергиясына тұтыну 19,6 млрд кВт/сағатқа жететінін хабарлады. Отандық станциялар 15,5 млрд кВт/сағат өндіреді, ал айырма 4,1 млрд кВт/сағатты құрайды. Бұл импорт көлемі өткен жылғы 3,9 млрд кВт/сағатқа қарағанда сәл жоғары.
Тапшылықтың тарихи себептері
Қырғызстанның электр энергетикасының негізгі бөлігі Кеңес Одағы тұсында Нарын өзенінде салынған ГЭС каскадына сүйенеді. Сол кезде бұл станциялар аймақтық жүйеде жұмыс істеп, жаз кезінде төменгі ағыстағы елдерге су беруді де реттеді. Одақ ыдырағаннан кейін бірыңғай жүйе жойылып, жаңа ірі қуаттар салынбады.
Қазіргі жағдай және проблемалар
Қуаттарды жаңарту жүргізілгенімен, Токтогул ГЭС-інің қуаты 1200 МВт-тан 1440 МВт-қа дейін артты, бірақ бұл тұтынудың өсуін өтей алмайды. 2025 жылы тұтыну 19,1 млрд кВт/сағатқа жетті, бұл бір жыл бұрынғыдан 860 млн кВт/сағатқа артық. Импорт Түрікменстан, Өзбекстан, Қазақстан және Ресейден жасалды.
Токтогул су қоймасының деңгейі
Су деңгейінің төмендеуіне байланысты министрлік қазіргі уақытта су қорлары өткен жылмен салыстырғанда аз екенін атап өтті. Бұл елдегі ең ірі ГЭС-тің өндірісіне тікелей әсер етеді.
Президенттің мәлімдемесі
Президент Садыр Жапаров шілде айында ірі су ресурстарына ие бола тұра, елдің электр тапшылығын мойындады. Оның айтуынша, бұл мәселе әлі де өзекті.
Болашақ жобалар
Билік шағын ГЭС-тер мен ескі станцияларды жаңарту арқылы өндірісті арттыруға тырысуда. Аймақтағы тепе-теңдікті өзгерте алатын жоба — Қамбарата-1 ГЭС-і. Оның жоспарланған қуаты 1860 МВт, жылына 5,6 млрд кВт/сағат өндіруге тиіс. Жоба Қазақстан мен Өзбекстанмен бірлесіп жүзеге асырылуда.
Жаңа ірі станция пайдалануға берілгенше, Қырғызстан қыста электр импорттауды жалғастырып, жазда Токтогул су қоймасының деңгейін бақылауға мәжбүр. Нарын каскадының негізгі станциялары салынғаннан бері жарты ғасырдан астам уақыт өтсе де, олар елдің энергетикалық тәуелсіздігін әлі де анықтап отыр.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @egov.kg / Times of Central Asia