Мәдени қауіпсіздік және ұлттық қауіпсіздік жүйесі
Қытайдың «жалпы ұлттық қауіпсіздік» тұжырымдамасында мәдени қауіпсіздік 20-дан астам элементтің бірі болып табылады. Бұл жүйеде саяси (режимдік) қауіпсіздік басым рөл атқарады, ал мәдени қауіпсіздік идеологиялық тұтастықпен тығыз байланысты. Қытай басшылығы мәдени қауіпсіздікті ұлттың «жаны» деп санайды және оны Батыстың мәдени ықпалына қарсы тұру үшін пайдаланады.
2015 жылғы Ұлттық қауіпсіздік заңының 23-бабы мәдени қауіпсіздікті заңнамалық тұрғыдан бекітіп, социалистік мәдениет пен құндылықтарды қорғауды, сондай-ақ теріс мәдени ықпалға қарсы тұруды көздейді. Жаңа Этникалық бірлік заңы бұл қағидаттарды одан әрі дамытып, «мәдениет» ұғымын 44 рет қайталайды.
Этникалық бірлік заңы және оның халықаралық әсері
1 шілдеде күшіне енген «Қытай Халық Республикасының Этникалық бірлікті нығайту туралы заңы» Пекиннің этникалық азшылықтарға қатысты саясатын біріктіреді. Бұл заң, әсіресе Шыңжаң мен Тибеттегі тәжірибелерді қамтиды. Заңның 63-бабы шетелдік акторлардың этникалық алауыздықты қоздыру әрекеттерін ұлттық қауіпсіздікке қатер ретінде қарастырады.
Сарапшылардың пікірінше, бұл ережелер Қытайдың мәдени қауіпсіздік тұжырымдамасын трансұлттық деңгейге шығаруға бағытталған. Бұл процесс басқа заңдармен, мысалы, киберқауіпсіздік және шетелдік санкцияларға қарсы заңдармен үндеседі, олар да экстерриториалды сипатқа ие.
Халықаралық деңгейдегі жылжу
Шанхай ынтымақтастық ұйымының (ШЫҰ) Қырғызстанда өткен Сыртқы істер министрлері кеңесінде Синьхуа зерттеу институтының баяндамасында мәдени қауіпсіздік климат, энергетика, азық-түлік және киберқауіпсіздікпен қатар атап өтілді. Бұл Пекиннің қауіпсіздік туралы кең түсінігін басқа елдердің қабылдауына бағытталған дипломатиялық күш-жігердің бір бөлігі.
Қытай мәдени қауіпсіздікті екіжақты келісімдер мен БҰҰ қарарларына енгізу арқылы Батыспен бәсекелестігін ақтайды. Шетелде бұл саясат диаспора белсенділері мен оппозициялық дауыстарды басу арқылы жүзеге асырылады. Мәдени қауіпсіздік тұжырымдамасы демократиялық елдердің ішкі қауіпсіздігі мен дипломатиялық ықпалына елеулі әсер етуі мүмкін.
Дереккөз: Jamestown Foundation
Сурет: Politics & Society Graduates attend a graduation ceremony at Wuhan University on June 20, 2023. (Source: Getty Images) / Jamestown Foundation