NineNineSix стартапының жетістігі
Ақпан айында қырғызстандық NineNineSix стартапы әзірлеген Kani TTS 2 мәтінді дауысқа айналдыру (TTS) моделі Hugging Face платформасындағы ең танымал үш TTS моделінің қатарына енді. Бұл туралы Қырғызстанның Жоғары технологиялар паркі хабарлады. Hugging Face кейде «AI-ға арналған GitHub» деп аталады. NineNineSix компаниясының бағасы — миллион таңбаға 5 доллар, бұл ElevenLabs және OpenAI сияқты бәсекелестердің кейбір ақылы TTS ұсыныстарынан төмен. Бұл жетістік AI саласындағы жылдам дамудың Орталық Азия кәсіпкерлеріне жаңа мүмкіндіктер ашатынын көрсетеді.
Компанияның тарихы
NineNineSix атауы Қырғыз Республикасының халықаралық телефон коды +996-ға байланысты. Компания негізін қалаушылар алдыңғы стартаптарында үшінші тараптың дайын модельдерін қолдану кезінде кездескен мәселелерге байланысты өз модельдерін жасауға шешім қабылдаған. Олар алдымен дайын модельдерді өз деректерімен жетілдіруге тырысқан, бірақ нәтиже қанағаттандырмаған. Модельдер роботтық дыбысталып, ресурстарды көп қажет етіп, баяу жұмыс істеген. Сондықтан команда өз моделін құруды жөн көрді.
Компанияны 2025 жылы Нұрсұлтан Бақашов, Ұлан Әбдіразақов және Денис Павлов құрды. Бақашов пен Әбдіразақов бұған дейін бірге жұмыс істеп, 2019 жылы Makers Bootcamp компаниясын негіздеген. Үш жылдан кейін олар AI-ға назар аудару үшін жобадан кетіп, Қырғызстанның AI қауымдастығын құруға атсалысты. Қазір бұл қауымдастықта 1800-ден астам мүше бар. Олардың жұмысы The Cramer Project жобасына алып келді, оны олар Тимур Тұратали және Павловпен бірге іске қосты.
AkylAI және алғашқы жетістіктер
Компания AkylAI деп аталатын Қырғызстандағы алғашқы AI-қуатты смарт-динамикті әзірледі. Бұл атау қырғыз тіліндегі Ақылай есіміне байланысты, «ай» сөзі қырғыз есімдерінде жиі кездеседі. 2023 жылдың қазанында AkylAI Қырғызстанның Жоғары технологиялар паркінің «Unicorn from KG» бағдарламасының жеңімпазы атанды. Сондай-ақ жоба Силикон алқабындағы Draper University бағдарламасына қатысты. Келесі жылы AkylAI Еуропа қайта құру және даму банкінің (ЕҚДБ) алғашқы Star Venture тобына іріктелді. 2024 жылы компания Бишкектегі KIT Forum 2024 көрмесінде таныстырылды.
Сол жылы The Cramer Project психикалық денсаулық пен ұйқыны қолдауға арналған CorePod смарт-динамигін сынақтан өткізді. CorePod әлемдік нарыққа, алдымен АҚШ-қа бағытталған. Команданың айтуынша, компания 2024 жылдың мамырында LAUNCH инкубаторына қабылданған алғашқы қырғызстандық стартап болды. CorePod кейін Силикон алқабының инвесторы Джейсон Калаканиске ұсынылып, оның This Week in Startups подкастында көрсетілді. AkylAI-дың жаңартылған нұсқасы KIT Forum 2026-да таныстырылды, өндірісті биылғы жылы бастау жоспарлануда.
Әлемдік нарыққа ұмтылыс
NineNineSix өзінің алғашқы моделі KaniTTS-ті сөйлесу AI үшін ең жылдам модельдердің бірі деп сипаттайды. Атауы дауыс жазбаларын дайындаған Қаныкей есіміне байланысты. Компания қырғыз тілінен бастады, себебі оны күрделі тіл деп санады. Егер қырғыз тілінде сәтті болса, басқа тілдер оңайырақ болады деп есептеді. NineNineSix B2B компаниясы ретінде жұмыс істейді, колл-орталықтар мен тұтынушыларға қызмет көрсету операцияларында қолданылатын AI дауыс агенттеріне технология ұсынады. Компания ашық коды бар стратегияны таңдады, бұл оның беделін нығайтуға көмектесті. Оның модельдері Hugging Face-та 200 мыңнан астам рет жүктелген.
Gepard: жылдамдыққа бәс
2026 жылдың шілдесінде компания өзінің флагмандық моделі Gepard 1.0-ді шығарды. Атауы неміс тіліндегі «гепард» сөзінен шыққан, бұл модельдің жылдамдығын көрсетеді. Gepard мәтін келе бастағанда бірден сөйлей бастайды, яғни толық сөйлемді күтпей, аудионы бөліктеп жасайды. Бұл тірі сөйлесу мен жазбаны тыңдау арасындағы айырмашылықты көрсетеді. Модель 555 миллион параметрге ие және стандартты vLLM қозғалтқышында жұмыс істейді. Салмақтар Apache 2.0 лицензиясымен жарияланған, яғни компаниялар модельді өз серверлерінде тегін қолдана алады, клиент деректерін сыртқа жібермейді. Бұл денсаулық сақтау, қаржы және мемлекеттік сектор үшін маңызды. Сондай-ақ, NineNineSix модельді api.nineninesix.ai сайтында бұлтты API арқылы ұсынады. Бұл қызмет Cartesia SDK-мен үйлесімді, сондықтан әзірлеушілерге тек base URL-ді өзгерту жеткілікті.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: All images courtesy of NineNineSix / Times of Central Asia