Қырғызстандағы орман қалпына келтіру бастамасы
2026 жылдың көктемінде Қырғызстан аумағында шамамен 500 гектар жерге 400 000-нан астам орман және жеміс ағаштарының көшеттері отырғызылды. Бұл жұмыс Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (ФАО) басқаратын жоба аясында жүзеге асырылды. «Қырғыз Республикасындағы ормандар мен жайылымдарға климаттық инвестициялар арқылы көміртекті секвестрациялау» деп аталатын жоба 2023 жылы басталып, Жасыл климат қорымен қаржыландырылады. Оның негізгі мақсаты – көмірқышқыл газы шығарындыларын азайту, сонымен қатар климаттың өзгеруін жұмсартуға және оған бейімделуге қолдау көрсету.
ФАО мәліметтері бойынша, отырғызу жұмыстарына Тянь-Шань шыршасы, арша, жаңғақ, бадам, терек, алма, өрік және қара өрік сияқты ағаш түрлері қолданылды. Бұл түрлер Қырғызстанның климаттық жағдайларына жақсы бейімделгендігімен, жоғары төзімділігімен және көміртекті сіңіру әлеуетімен таңдалды.
Жобаның аймақтық маңызы және жергілікті қауымдастықтардың рөлі
Жоба жергілікті қауымдастықтардың әлеуетін нығайтуға ерекше назар аударады. Ол көшеттермен, қоршау материалдарымен және қажет болған жағдайда тамшылатып суару жүйелерімен қамтамасыз етеді, ал жергілікті қауымдастықтар жұмыс күшін салып, отырғызу алаңдарын құруға қатысады. Муниципалдық жерлердегі отырғызу жұмыстарын жергілікті өзін-өзі басқару органдары ұйымдастырса, Мемлекеттік орман қоры ішіндегі жұмыстарды жергілікті орман шаруашылығы бөлімшелері жүргізеді.
Жоба үшін Нарын, Жалал-Абад және Ош облыстарындағы климаттық өзгерістердің әсеріне жоғары осалдығына байланысты Ақ-Талаа, Сузақ, Тоғыз-Торо және Өзген аудандары таңдалды. Соңғы 27 жылдағы климаттық бақылауларға сәйкес, бұл аймақтарда орташа жылдық температура 1,5°C-қа артқан. Бірнеше ауданда жауын-шашын деңгейінің төмендеуімен қатар, көшкіндер мен селдер сияқты климатқа байланысты апаттардың жиілігі артқан.
Климаттық мақсаттар және болашақ жоспарлар
Бұл жоба Қырғызстанның ауылдық қауымдастықтарына климаттық қысымға бейімделуге көмектесуге бағытталған кең ауқымды жұмыстың бір бөлігі. Жоба 20 жыл ішінде 19,8 миллион тоннадан астам CO₂ эквивалентін сіңіреді деп күтілуде. Бұл елдің жалпы парниктік газдар шығарындыларының 7,6%-ын және ауыл шаруашылығы секторындағы шығарындылардың 22,6%-ын құрайды. Париж келісіміне сәйкес, Қырғызстан 2030 жылға қарай парниктік газдар шығарындыларын 15,97%-ға азайтуға міндеттенді, және бұл жоба осы мақсатқа жетуге ықпал етеді деп күтілуде.
Жалпы алғанда, тікелей отырғызу және табиғи қалпына келтіру арқылы 6 000 гектардан астам орман ландшафттары қалпына келтіріледі. Табиғи ресурстар, экология және техникалық қадағалау министрлігінің мәліметінше, 2025 жылы Қырғызстан бойынша 8 239 915 ағаш көшеті отырғызылған. 2026 жылы Қырғызстан 9 миллион ағаш отырғызуды жоспарлап отыр, оның 3 820 663 көшеті жылдың алғашқы үш айында отырғызылды.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @gov.kg / Times of Central Asia
