Қырғызстандағы шағын және орта бизнестің ахуалы
Қырғызстан экономикасының жартысынан астамын құрайтын шағын және орта бизнес (ШОБ) секторы айтарлықтай қиындықтарға тап болып отыр. Министрлер Кабинеті Төрағасының бірінші орынбасары Данияр Амангелдиевтің мәлімдеуінше, кәсіпкерлер несие алудың жоғары құнымен, логистикалық кедергілермен және операциялық шығындардың өсуімен күресуде. ШОБ-тың ұлттық экономикадағы үлесі 51,7%-ға жетіп, бұл сектор жұмыспен қамту мен ішкі сұраныстың негізгі қозғаушы күшіне айналғанына қарамастан, оның әлеуеті толық іске асырылмай отыр.
Қаржыландыруға қолжетімділік және несие мәселесі
Бишкекте өткен баспасөз конференциясында Амангелдиев негізгі кедергінің қаржыландыруға қолжетімділік екенін атап өтті. Қырғызстандағы орташа несие мөлшерлемесі 19-20% деңгейінде қалып отыр, ал көптеген бизнестің рентабельділігі 15%-дан аспайды. Бұл жағдай қарыз капиталын тым қымбат етіп, компаниялардың кеңею мүмкіндіктерін шектейді. Үкімет несие құнын төмендету үшін банк секторымен келіссөздер жүргізіп, ШОБ-ты қолдауға шамамен 3,4 миллион доллар бөлді. Сондай-ақ, кәсіпкерлердің қаржыландыруға қолжетімділігін кеңейту үшін пайыздық мөлшерлемелерге субсидиялар енгізілді.
Логистикалық және кедендік кедергілер
Қымбат несиелерден басқа, кәсіпкерлер логистикалық және кедендік қиындықтарға тап болып отыр. Сертификаттау процедуралары мен шекарадағы кедендік ресімдеудегі кідірістер жеткізу тізбегін бұзып, сауда айналымын төмендетеді. Амангелдиевтің айтуынша, «жүк шекарада тұрып қалған кезде, кәсіпкерлердің қаржылық ресурстары да тауарлармен бірге тоқтап қалады».
Ауыл шаруашылығын қолдау және көлеңкелі экономикамен күрес
Үкімет елдегі ең ірі жұмыс берушілердің бірі болып қалатын ауыл шаруашылығы секторына ерекше назар аударады. Министрлер Кабинеті қаржы институттарына ауыл шаруашылығы өндірушілеріне несие беруді жеделдетуді тапсырды, өйткені капитал айналымының жылдамдығы агробизнес үшін өте маңызды. Сонымен қатар, Қырғыз билігі көлеңкелі экономикадан шығару бойынша жұмыстарды жалғастыруда. 2024 жылы үкімет ерікті патенттік сауда жүйесінің бір бөлігін жойып, кәсіпкерлерден, оның ішінде шағын саудагерлер мен кейбір салықтан босатылған бизнестерден кассалық аппараттар мен цифрлық фискалдық жүйелерді қолдануды талап етті. Бұл реформалар кейбір кәсіпкерлер тарапынан қарсылыққа тап болғанымен, билік саудадағы ашықтықты арттыру салық базасын кеңейту және экономиканы жаңғырту үшін қажет деп санайды.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @gov.kg / Times of Central Asia