Одақтастық шарты: жаңа кезең
2025 жылдың 30 шілдесінде Қырғызстанның Шолпан-Ата қаласындағы Ыстықкөл жағасында Қырғызстан президенті Садыр Жапаров пен Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев Одақтастық туралы шартқа қол қойды. Бұл кездесу тек рәсімдік іс-шара емес, екі ел арасындағы шиеленісті тоқтатып, ынтымақтастықты жаңа деңгейге көтеруге бағытталған маңызды қадам болды.
Көшбасшылар өзара қарым-қатынаста диалогты қақтығыстан, тұрақтылықты шиеленістен, серіктестікті бәсекелестіктен артық көретінін айқын білдірді. Олар егемендіктен бас тартпай-ақ, ортақ мүдделерді ілгерілетуде бірлескен жұмыс пен жауапкершілік маңызды екенін атап өтті.
Ірі жобалар: теміржол және Камбарата-1
Кездесуде Қытай-Қырғызстан-Өзбекстан теміржолы мен Камбарата-1 су электр стансасы сияқты стратегиялық жобалардың жүзеге асуы талқыланды. Бұл жобалар бұрын «инженердің қиялы» деп есептелгенімен, қазір нақты ілгерілеу байқалуда.
Өзбекстан президенті Мирзиёев теміржол бойында сауда-логистикалық инфрақұрылымды дамыту үшін үздіксіз жұмыс істейтінін жеткізді. Теміржол солтүстік бағыттарға қарағанда транзит уақытын қысқартып, туризмді дамытып, екі елге жүздеген миллион доллар транзиттік кіріс әкеледі деп күтілуде.
Құрылыс қарқыны
Өзбекстанның Стратегиялық және аймақтық зерттеулер институтының бірінші директор орынбасары Акрамжон Нематовтың айтуынша, құрылыс жұмыстары жоспарланған 107 учаскенің 83-інде жүріп жатыр. 10 мыңнан астам жұмысшы мен 7 мың ауыр техника тартылған. Тянь-Шань тауларында 26 тоннель қазылуда, негізгі тоннельдің 13,5 шақырымы дайын. 50 көпірдің 38-і салынуда.
Жобаның жалпы құны шамамен 4,7 миллиард долларды құрайды. Қытай 51% үлеске ие, ал Қырғызстан мен Өзбекстан әрқайсысы 24,5% үлесті иеленеді. Қытай капиталдың басым бөлігін қамтамасыз етеді.
Мәскеудің қолдауы
Тамыз айында Бішкекте Жапаров Мәскеу Қытай-Қырғызстан-Өзбекстан теміржол жобасының қажеттілігін мойындағанын мәлімдеді. Бұл кейбір бақылаушыларды таңқалдырғанымен, Қырғызстан мен Өзбекстанның көпвекторлы сыртқы саясаты аясында заңды қадам.
Жапаров Одақтастық туралы шартқа қол қоюды «тарихи шешім» деп атап, ол екі ел арасындағы сенім деңгейін бекітіп, қарым-қатынасқа жаңа саяси-құқықтық негіз қалайтынын айтты.
Қырғызстан мен Өзбекстан бейтараптықты таңдап, өзара ынтымақтастықты дамытуда. Бұл жоба аймақтық интеграцияның маңызды символына айналып, Орталық Азияның болашағына оң әсер етуде.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Image: Office of the President of Kyrgyzstan / Times of Central Asia