Сапардың негізгі мәні
АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубионың Өзбекстанға жасаған сапары Вашингтонның Орталық Азиядағы ықпалын прагматикалық және транзакциялық тәсілмен қайта нығайтуға ұмтылысын көрсетеді. Бұл сапар аймақ елдерінің сыртқы саясаттағы серіктестерін әртараптандыруға деген ұмтылысымен қатар түсті. Сарапшылардың пікірінше, Орталық Азия мемлекеттері бір ғана геосаяси орталыққа тәуелді болғысы келмей, бірнеше бағытта теңгерімді қарым-қатынас орнатуды көздейді.
Аймақтық контекст
Орталық Азия ұзақ уақыт бойы Ресей мен Қытайдың экономикалық және саяси ықпалы аясында қарастырылып келді. Алайда соңғы жылдары аймақ елдері инвестиция, сауда және қауіпсіздік салаларында баламалы серіктестер іздеуге белсенді кірісті. Өзбекстан бұл үдерісте ашық экономикалық реформалар мен көпвекторлы дипломатияны ұстанатын мемлекет ретінде ерекшеленеді.
Ықтимал бағыттар
- сауда-экономикалық байланыстарды кеңейту және инвестиция тарту;
- энергетика мен инфрақұрылым жобаларында ынтымақтастық;
- аймақтық қауіпсіздік мәселелерінде диалогты жандандыру;
- білім, технология және азаматтық байланыстарды дамыту.
Себеп-салдар мен аймаққа әсері
Вашингтонның транзакциялық тәсілі нақты мүдделерге негізделген ынтымақтастықты ұсынады, бірақ ол ұзақ мерзімді институционалдық міндеттемелерге кепілдік бермейді. Орталық Азия елдері үшін бұл жағдай сыртқы серіктестер арасындағы теңгерімді сақтауға мүмкіндік бергенімен, геосаяси бәсеке жағдайында шешім қабылдауды күрделендіреді. Сарапшылар аймақтың әртараптандыру стратегиясы ұзақ мерзімді тұрақтылық пен экономикалық дербестікке бағытталғанын атап өтеді.
Рубионың сапары Орталық Азияның жаһандық геосаясаттағы рөлінің артып келе жатқанын және аймақ елдерінің сыртқы саясаттағы таңдау мүмкіндіктерін кеңейтуге деген ниетін тағы да растады.
Дереккөз: Al Jazeera English
Сурет: Rubio’s Uzbekistan trip underlines Central Asia’s hunt for diverse partners / Al Jazeera English
