Кіріспе
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы (ШАҰ) өзінің 25 жылдық мерейтойында Бішкекте саммит өткізуде. Батыс БАҚ-тары көбінесе лидерлердің ортақ тіл таба алмайтынын алға тартып, бұл кездесудің нәтижесіз болатынын жазады. Алайда, назар аударарлық жайт — ұйымның нақты жобаларды жүзеге асырудағы ілгерілеуі.
Теміржол құрылысы
Саммиттің басты тақырыбы — Қытай-Қырғызстан-Өзбекстан теміржолы. Бұл жоба 1990-жылдардан бері талқыланып келген еді. 2025 жылдың желтоқсанында Қытай банктері 4,7 миллиард доллар көлемінде қаржыландыру пакетін жауып, құрылыс басталды. Жолдың ұзындығы 900 шақырымды құрайды, ол Қытай мен Еуропа арасындағы жүк тасымалы уақытын 8 күнге қысқартады. Қырғызстан үшін бұл жоба стратегиялық маңызға ие, себебі ел теңізге шыға алмайды.
Даму банкінің құрылуы
Өткен жылы Тяньцзиньде ШАҰ даму банкін құру туралы келісім жасалған болатын. Содан бері қаржы министрлері төрт рет кездесіп, капитал және басқару мәселелерін талқылады. Банктің жарғысы 18 ай ішінде дайындалуы мүмкін, бұл көпжақты құрылымдар үшін өте жылдам қарқын.
Ұлттық валютадағы есеп айырысу
Санкцияға ұшыраған Ресей мен Иран доллардан бас тартуға мүдделі, сондықтан олар ұлттық валюталардағы есеп айырысуға көшуді қолдайды. Үндістан бұл бастамаға онша ынталы емес, себебі ол Батыс капитал нарығына қол жеткізгісі келеді. Дегенмен, мүдделер сәйкес келген тұстарда прогреске қол жеткізілуде.
Саммиттің маңызы
ШАҰ мүшелері арасында сенімсіздік бар: Үндістан мен Қытай арасында шекара даулары, Үндістан мен Пәкістан арасында ешқандай байланыс жоқ. Соған қарамастан, Пәкістан төрағалықты қабылдап, Үндістан бойкот жарияламады. Бұл ұйымның жұмыс қабілеттілігін көрсетеді. ШАҰ-ның біріккен ЖІӨ шамамен 30 триллион долларды құрайды, ал Қытайдың ШАҰ ішіндегі сауда айналымы 523,5 миллиард долларға жетті.
Дереккөз: Eurasia Review
