Өзбекстанда шағын және орта бизнесті қолдаудың жаңа кезеңі
Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев шағын және орта бизнесті (ШОБ) қаржылық қолдауды кеңейтуге бағытталған ұсыныстарды қарастырды. Бұл бастамалардың ішінде жасанды интеллект (ЖИ) негізінде жұмыс істейтін цифрлық несие беру платформасын іске қосу жоспары бар. Бұл платформа қарыз алушыларды бағалауды жеңілдетіп, несиеге қолжетімділікті арттыруға бағытталған.
Бұл ұсыныстар ШОБ-тың экономикадағы рөлін арттыру және қаржылық қызметтерге қолжетімділік кедергілерін азайту жөніндегі кең ауқымды жұмыстардың бір бөлігі болып табылады. Реформаларға қарамастан, көптеген кәсіпкерлер, әсіресе несие тарихы жоқтар, әлі де несие алуда қиындықтарға тап болады. Қазіргі таңда ШОБ-қа бөлінген жалпы несие портфелі 218 триллион Өзбекстан сумына (шамамен 17.3 миллиард АҚШ доллары) жетіп, елдің ЖІӨ-нің шамамен 12 пайызын құрайды. Алайда, кепілсіз онлайн микрокредиттер шектеулі, және мұндай қаржыландыруды алу орташа есеппен жеті күнге дейін созылады.
Жасанды интеллект негізіндегі несиелік скоринг жүйесі
Үкімет жаңа цифрлық қаржы платформасы арқылы бұл мәселелерді шешуді жоспарлап отыр. Кәсіпкерлер бұл платформада несие өтінімдерін жіберіп, бірнеше банктен бір уақытта ұсыныстар алып, шарттарды салыстырып, ең қолайлысын таңдай алады. Платформа Өзбекстанның электронды үкімет дерекқорларымен біріктіріліп, банктерге бизнес туралы ақпаратқа автоматты түрде қол жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл құжат айналымын азайтып, өңдеу уақытын қысқартады және несие беру шешімдеріндегі адам факторының әсерін шектейді.
Ұсынылған ең маңызды өзгерістердің бірі – 2026 жылдың 1 желтоқсанынан бастап енгізілетін ЖИ элементтерін қолданатын баламалы несиелік скоринг жүйесі. Дәстүрлі скоринг модельдері бұрынғы қарыз тарихына сүйенсе, жаңа тәсіл бизнес белсенділігі, коммуналдық төлемдер, айналым, салық есептері және басқа да цифрлық көрсеткіштер сияқты факторларды ескереді. Мақсат – бұрын ешқашан несие алмаған кәсіпкерлерді бағалауға мүмкіндік беру, осылайша стартаптар мен дәстүрлі банк критерийлерінен тыс жұмыс істейтін шағын кәсіпорындар үшін қаржыландыруға қолжетімділікті кеңейту.
Қосымша қолдау шаралары мен болашақ жоспарлар
- Үкімет сонымен қатар несие қабілеттілігін арттыру, бизнес тәуекелдерін бағалау және бизнесті дамытуға қолдау көрсету үшін ЖИ құралдарын қолдануды жоспарлап отыр.
- Коммерциялық банктер кәсіпкерлерге бизнес идеяларын дамытуға және жергілікті экономикалық мамандану мен махаллалардағы өсу әлеуетіне негізделген қаржыландыру мүмкіндіктерін анықтауға көмектесу үшін «ЖИ кеңесші» бағдарламасын енгізуі мүмкін.
- Басқа шаралар қатарында оң төлем тарихы бар қарыз алушылар үшін кепілсіз микрокредиттердің мөлшерін 100 миллионнан 200 миллион сумға дейін арттыру қарастырылуда.
- 5 миллиард сумға дейінгі несиелер немесе лизингтік келісімдер бойынша пайыздық шығындар несие немесе лизингтің жалпы мөлшеріне қарамастан ішінара өтеледі.
- Шенеуніктер сондай-ақ цифрландыруды, халықаралық стандарттарды қабылдауды және жасыл технологияларды қолдау үшін 100 жоғары өнімді бизнеске 300 миллион сумға дейінгі жыл сайынғы гранттарды ұсынды.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @depositphotos / Times of Central Asia