Самарқандтағы келісімдер: жалпы құны 12 млрд доллар
Өзбекстан АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубионың Самарқандқа сапары аясында сауда, инвестиция және технологиялық ынтымақтастықты қамтитын 54 келісім жариялады. Өзбекстанның Инвестиция, өнеркәсіп және сауда министрлігінің мәліметінше, келісімдердің жалпы құны 12 млрд долларды құрайды. Бұл құжаттар Өзбекстан–АҚШ іскерлік және инвестициялық кеңесінің екінші отырысында, 19 қазанда жарияланды. Сол күні Рубио президент Шавкат Мирзиёевпен де кездесті.
Ынтымақтастық бағыттары
Министрліктің хабарлауынша, келісімдер көлік және энергетикалық инфрақұрылым, критикалық минералдар, қаржы, цифрлық технологиялар, ауыл шаруашылығы, денсаулық сақтау және білім беру салаларын қамтиды. Рубионың сапары АҚШ пен Орталық Азияның бес елін біріктіретін C5+1 министрлік кездесуімен тұспа-тұс келді. Іс-шараға 400-ден астам іскерлік өкіл қатысты, оның ішінде 100-ден астамы АҚШ-тан, 100-і басқа Орталық Азия елдерінен және 200-і Өзбекстаннан. Алайда министрлік жарияланған 12 млрд доллардың қанша бөлігіне қаржыландыру кепілдігі бар екенін және қаншасы жоспарлау сатысында қалғанын нақтылаған жоқ.
Нақты компаниялар мен жобалар
Сапар барысында бірнеше халықаралық компаниялармен келісімдер жасалды. Олардың қатарында:
- Wabtec — теміржол жабдықтары мен бөлшектерін жергілікті өндіруді локализациялау;
- ReElement Technologies, Traxys және Trafigura — минералдарды барлау, игеру, технологиялық ынтымақтастық және жеткізілім;
- Amazon Leo — спутниктік байланыс;
- GE HealthCare — медициналық технологиялар;
- Valmont Industries — ауыл шаруашылығының тиімділігі.
Сонымен қатар Franklin Templeton, Oppenheimer & Co., Citigroup және BlackRock қатысатын келісімдер өзбек компанияларының халықаралық капитал нарықтарына қол жеткізуіне, институционалдық инвесторларды тартуға және инфрақұрылым жобаларын қаржыландыруға бағытталған. BlackRock Ташкент халықаралық қаржы орталығының құрылымын әзірлеуге де атсалысады.
Сарапшылардың бағасы
Самарқандта журналистерге сөйлеген Рубио сапардың нақты коммерциялық нәтиже беретінін айтты. Ол келісімдерді кеңірек экономикалық қатынастардың бастауы ретінде қарастыру керектігін атап өтті. Саяси сарапшы Абдували Сойибназаров C5+1 кездесулерінің күн тәртібі соңғы онжылдықта айтарлықтай өзгергенін, инвестиция, критикалық минералдар, озық технологиялар мен жаңа сауда бағыттары алдыңғы қатарға шыққанын атап өтті. Оның пікірінше, Өзбекстан үшін табыстың негізгі өлшемі қол қойылған меморандумдар саны емес, қаржыландырылып, іске қосылатын жобалар саны болуы тиіс.
Экономист Норпулат Данияров АҚШ-тың Орталық Азияға қызығушылығы тек минерал өндірумен шектелмейтінін айтты. Оның бағасынша, Вашингтон үшін критикалық минералдар жай ғана коммерциялық құндылық емес, жасанды интеллект, электр көлігі және басқа да озық технологиялар үшін маңызды. Өзбекстанның 2026–2030 жылдарға арналған критикалық минералдарды дамытудың 4,2 млрд долларлық ұлттық бағдарламасы ел ішінде өңдеу қуатын кеңейтуді көздейді. Сарапшылардың пікірінше, өңдеу зауыттарына, зертханаларға және дайын өнім өндірісіне салынған инвестиция Өзбекстанға минералдық ресурстардан көбірек қосылған құн алуға, өнеркәсіптік базаны нығайтуға және білікті жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар сапар Enhanced Strategic Partnership Dialogue диалогының басталуымен және Өзбекстанның ғарышты бейбіт игеру жөніндегі Artemis келісімдеріне қол қоюымен ерекшеленді. C5+1 үкіметтерінің бірлескен мәлімдемесінде Орталық Азияда минералдарды өңдеуді және жоғары қосылған құн өндірісін кеңейту, сондай-ақ Транскаспий сауда бағытын одан әрі дамыту және аймақтық экономикалық интеграцияны тереңдету қолдауға ие болды.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Image: TCA, Aleksandr Potolitsyn / Times of Central Asia
