Қазақстан мен CERN арасындағы келісім кеңейтілуде
Қазақстанның Ғылым және жоғары білім министрінің міндетін атқарушы Саясат Нұрбек пен CERN бас директоры Марк Томсон кездесіп, 2018 жылғы ынтымақтастық келісімін кеңейтетін хаттама жобасын дайындады. Бұл құжат қазақстандық ғалымдарға CERN-де ғылыми тағылымдамадан өтуге және зерттеу жобаларына қатысуға мүмкіндік береді.
CERN — әлемдік физика орталығы
CERN (Еуропалық ядролық зерттеулер ұйымы) 1954 жылы құрылған, Женева маңында орналасқан. Онда 27 шақырымдық Үлкен адрон коллайдері жұмыс істейді, оның көмегімен ғалымдар бөлшектерді жарық жылдамдығына жақын жылдамдыққа дейін үдетіп, материяның құрылымын зерттейді. 2012 жылы ATLAS және CMS тәжірибелері Хиггс бозонын ашуға әкелді — бұл заманауи физикадағы маңызды жетістік.
Қазақстанның ядролық энергетикаға ұмтылысы
2024 жылғы референдумда халықтың 71,12%-ы атом электр станциясын салуды қолдады. 2025 жылы Ресейдің Росатом компаниясы Балқаш көлі жағасындағы Үлкен ауылында алғашқы АЭС салуға таңдалды. 2026 жылы бекітілген стратегия бойынша 2050 жылға қарай кемінде үш АЭС жұмыс істеуі тиіс. Екінші АЭС-ті Қытай ұлттық ядролық корпорациясы (CNNC) салады, үшіншісінің жобасы әзірленуде.
Ғылыми кадрларды даярлау қажеттілігі
Атом электр станцияларын салу ғана емес, оларды пайдалану үшін жоғары білікті мамандар қажет. Қазақстан «Болашақ» бағдарламасы аясында ядролық энергетика мамандарын даярлауға гранттар бөліп, жергілікті университеттерде арнайы бағдарламалар ашуда. CERN-де жұмыс істеу физиктер мен инженерлерге үдеткіштер, детекторлар, есептеу жүйелері және халықаралық тәжірибелермен жұмыс істеу дағдыларын береді, бұл елдің ғылыми әлеуетін арттырады.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: deposit photos / Times of Central Asia