Өзбекстанның атом энергетикасы саласындағы жаңа қадамы
Өзбекстанның атом энергетикасы агенттігі (Uzatom) елдегі алғашқы атом электр станциясының құрылысына тәуелсіз техникалық бақылау жүргізу үшін шетелдік серіктеспен бірлескен инжинирингтік кәсіпорын құруды ұсынды. Бұл туралы агенттік 4 қыркүйектегі есебінде мәлімдеді. Жаңа кәсіпорын станцияның жобасы мен жабдықтарын сараптап, Жизақ облысындағы құрылыс сапасын бақылайтын болады.
Жобаның техникалық ерекшеліктері
АЭС құрылысы биыл 4 маусымда алғашқы бетон құю рәсімімен ресми түрде басталды. Қазіргі уақытта іргетас жұмыстары жүргізілуде. Жоба аясында бір алаңда екі VVER-1000 реакторы және екі шағын модульді RITM-200N реакторы орнатылады. Өзбекстан бұл конфигурацияны «интеграцияланған атом электр станциясы» деп атайды.
Жобаның кезеңдері мен халықаралық бағалау
Uzatom мәліметінше, жобалау жұмыстары мен сыртқы инженерлік желілердің құрылысы 2026 жылдың соңына дейін жалғасады. 2027 жылы ұзақ өндіріс циклі бар негізгі жабдықтарға тапсырыс беру жоспарлануда. Маусым айында Халықаралық атом энергиясы агенттігі (МАГАТЭ) Өзбекстандағы ядролық инфрақұрылымды дамыту бойынша Phase 2 тексеру миссиясын өткізді. МАГАТЭ 2021 жылғы тексеруден бері елдің айтарлықтай прогреске жеткенін атап өтті, алайда ядролық реттеушіні жетілдіру және техникалық-экономикалық негіздемелерді аяқтау қажеттігін айтты.
Жергілікті өндіріс пен кадр әлеуеті
Станция құрылысында жергілікті өнімдердің үлесін арттыру жоспарлануда. Қазіргі уақытта кабельдер мен құрылыс материалдарын жеткізу үшін 30-дан астам отандық компания қарастырылуда. Uzatom жергілікті тауарлар үлесі шамамен 21% құрайды деп есептейді, ал билік бұл көрсеткішті 30%-дан жоғары көтеруді көздеп отыр. Сонымен қатар, АЭС-тен шамамен 25 шақырым қашықтықта Форыш ауданында 200 гектарлық арнайы индустриялық аймақ құру ұсынылды. Бұл аймақ 15 салада өндірісті дамытып, 2000-ға дейін жұмыс орнын ашуы мүмкін.
Құрылыс жұмыстарының шыңында жобаға 10 000-нан астам жұмысшы мен маман қатысады. Жергілікті кадрлар жұмыс күшінің 65-70% құрайды деп жоспарлануда. 2023 жылдан бері Ресейдің Ұлттық ядролық зерттеу университеті МИФИ-дің Ташкент филиалын 216 студент бітірді. Олардың 83-і Қытай, Венгрия, Франция, Италия және Оңтүстік Корея университеттерінде оқуын жалғастыруда. Тағы 100-ге жуық маман Өзбекстанның төрт жоғары оқу орнында дайындалуда.
Uzatom бірлескен инжинирингтік кәсіпорынды жергілікті мамандарға техникалық және жобаны басқару тәжірибесін беру үшін де пайдалануды жоспарлап отыр.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @Depositphoto / Times of Central Asia