QazETA жүйесінің енгізілуі
Қазақстан визасыз елдердің азаматтары үшін кіру ережелерін өзгертуге дайындалуда. Енді сапар алдында оларға электрондық сапар рұқсатын (ETA) алу қажет болуы мүмкін. Жүйе әзірге ерікті болғанымен, заңнамада оны кезең-кезеңімен міндетті енгізуге дайындық байқалады. Жаңа ережелер Ресей және басқа Еуразиялық экономикалық одақ елдерінің азаматтарына да әсер етеді.
QazETA дегеніміз не?
ETA — визасыз саяхатшыларды келгенге дейін тексеру үшін қолданылатын алдын ала рұқсат түрі. QazETA — Қазақстанның осы рұқсатты беретін цифрлық платформасы. Ол визаны алмастырмайды және елде болу мерзімін ұзартпайды.
Пилоттық режим және қолдану тәртібі
Қазақстан платформаны 2026 жылдың басында пилоттық режимде іске қосты, ал 25 тамыздан бастап жаңа кезең басталды. Визасыз елдердің азаматтарына сапардан кемінде 72 сағат бұрын мобильді қосымша арқылы өтінім беру ұсынылады. Рұқсат 180 күнге жарамды. Қазіргі уақытта ETA болмауы шекара қызметінің елге кіруден бас тартуына негіз болмайды.
Заңнамалық негіз және алым
Қазақстанның «Көші-қон туралы» заңында электрондық сапар рұқсатын реттейтін жеке бап бар. Онда ETA алу үшін алым көзделген, түсімдер цифрлық жүйені қаржыландыруға және туризмді дамытуға тең бөлінуі тиіс. Үкімет алым мөлшерін әлі жариялаған жоқ.
Міндетті енгізу мерзімдері
Сербия Сыртқы істер министрлігінің ертеректегі хабарламасына сәйкес, ETA 1 қарашадан бастап әуе саяхатшылары үшін міндетті болуы мүмкін, содан кейін Қытай, Өзбекстан және Түрікменстанмен шекарадағы автомобиль өткелдеріне, кейін Ресей және Қырғызстан шекараларына, желтоқсан ортасына қарай теміржол және теңіз қатынасына таратылады. Алайда министрліктің ағымдағы хабарламасында бұл күндер жоқ. Онда Қазақстан әр кезеңнің күні мен алым мөлшерін жеке хабарлайтыны айтылған.
Алым мөлшері
Кейбір дереккөздер стандартты өтінім үшін шамамен 3900 теңге (шамамен $9) алым белгіленуі мүмкін екенін, ал шекарада тікелей берілген өтінім үшін екі есе көп болатынын хабарлайды.
Іс жүзіндегі өзгерістер
Жаңа жүйе визасыз режим сақталатынын білдіреді, бірақ саяхат енді алдын ала рәсімдерсіз толықтай еркін болмайды. Шетел азаматтары визасыз кіре алады, алайда шекарадан өту үшін QazETA арқылы тіркеліп, ETA алуы қажет болады. Бұл механизм Қазақстанға келетін саяхатшылар туралы алдын ала ақпарат алуға және көші-қон ағындарын бақылауды күшейтуге мүмкіндік береді.
Білікті мамандарды тарту
Сонымен қатар, үкімет елді білікті мамандар мен инвесторлар үшін тартымды етуге ұмтылуда. Мамыр айында билік кәсіпкерлер, жоғары білікті жұмысшылар және басқа санаттар үшін жеке шарттары бар жаңа көші-қон моделін ұсынды.
Ресеймен қарым-қатынас
Жаңа ережелер Ресейге қатысты ерекше назар аударуда. Екі елдің ұзын құрлықтық шекарасы бар, олар ЕАЭО мүшелері және визасыз режимді сақтайды. 2022 жылғы қыркүйектегі ішінара жұмылдырудан кейін Қазақстан Ресейден кеткендердің негізгі бағыттарының біріне айналды. Жүздеген мың ресейлік азаматтар қысқа мерзімде Қазақстанға кірді, алайда көбі кейін басқа елдерге кетті немесе Ресейге қайтты. 2023 жылы Қазақстан «виза-ран» тәжірибесін тоқтатты. Енді ЕАЭО елдерінің азаматтары, оның ішінде Ресей азаматтары, 180 күн ішінде 90 күннен артық бола алмайды.
Ресейдің жауап шаралары
Ресей де соңғы екі жылда шетел азаматтарына, оның ішінде Қазақстан азаматтарына кіру ережелерін қатайтып, цифрландыруда. 2026 жылдың 1 шілдесінен бастап Ресейге жұмыс немесе оқу үшін баратын қазақстандықтар RuID қосымшасын пайдалануы тиіс. Олар сапардан 72 сағат бұрын профиль жасап, өтінім беруі керек. Өтінім өңделгеннен кейін 90 күнге жарамды QR-код беріледі. Ресейдің биометриялық деректерді жинау тәжірибесі 2024 жылдың 1 желтоқсанында басталып, 2025 жылдың 30 маусымында шетел азаматтарына арналған цифрлық профильдер жүйесіне кеңейтілді.
Орталық Азияға әсері
Ресейдің қатаң көші-қон ережелері Орталық Азиядан дәстүрлі еңбек көші-қоны ағындарын өзгертетін факторлардың біріне айналды. Ресей аймақтағы миллиондаған адамдар үшін негізгі еңбек нарығы болып қала береді, бірақ жұмысшылар Оңтүстік Корея, Парсы шығанағы елдері және Еуропа бағыттарын қарастыруда.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: deposit photos / Times of Central Asia