Апиын егісінің күрт ұлғаюы
Біріккен Ұлттар Ұйымының деректеріне сәйкес, Ауғанстандағы шаруалар биыл апиын қызғалдағы егілген жер көлемін төрт еседен астам ұлғайтты. Бұл көрсеткіш Талибан қозғалысының есірткі дақылын өсіруге салған тыйымының іс жүзінде әлсіреп бара жатқанын көрсетеді. Егіс аумағының солтүстікке, Тәжікстанмен шекаралас Бадахшан провинциясына қарай жылжуы аймақтық қауіпсіздік тұрғысынан ерекше назар аудартады.
Тыйымның әлсіреу себептері
2022 жылы Талибан билігі апиын қызғалдағын өсіруге ресми тыйым салған болатын. Алайда шаруалардың балама табыс көздерінің жоқтығы, экономикалық қиындықтар мен ауылдық жерлердегі кедейлік бұл шешімнің ұзақ мерзімді тиімділігін шектеді. Сарапшылар тыйымның орындалуы әсіресе шалғай шекаралық аймақтарда әлсіз екенін атап өтеді, өйткені мұнда мемлекеттік бақылау да, құқық қорғау тетіктері де шектеулі.
Аймаққа әсері
Егістің Тәжікстан шекарасына жақындауы Орталық Азия үшін бірнеше тәуекел тудырады:
- есірткі тасымалы мен контрабандалық арналардың жандануы;
- шекаралық аудандардағы құқық қорғау органдарына түсетін жүктеменің артуы;
- заңсыз ақша ағындары мен жергілікті экономикаға көлеңкелі ықпалдың күшеюі;
- аймақтық қауіпсіздік пен тұрақтылыққа төнетін жаңа сын-қатерлер.
Халықаралық ұйымдар бұған дейін де Ауғанстандағы есірткі өндірісінің өсуі көршілес мемлекеттерге ықпал ететінін ескерткен. Тәжікстан мен басқа да шекаралас елдер үшін бұл мәселе есірткіге қарсы күрес пен шекара қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі ынтымақтастықты күшейтуді талап етеді.
Сараптамалық тұжырым
Апиын егісінің ұлғаюы Ауғанстандағы экономикалық тұрақсыздық пен басқару жүйесінің әлсіздігін айқындайды. Тыйымның ұзақ мерзімді нәтиже беруі шаруаларға балама кіріс көздерін ұсынумен және халықаралық қолдаумен тығыз байланысты. Әйтпесе, есірткі өндірісінің солтүстікке жылжуы Орталық Азиядағы қауіпсіздік теңгеріміне ұзақ мерзімді ықпал етуі мүмкін.
Дереккөз: bne IntelliNews
