Алатау қаласының дамуына қазақстандық бизнесті тарту
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Алатау қаласының, елдің флагмандық «ақылды қала» жобасының дамуына қазақстандық кәсіпкерлердің шетелдік инвесторлармен қатар толыққанды қатысушы болуы керектігін мәлімдеді. Бұл туралы ол Қазақстанның алғашқы толық цифрлық қаласы ретінде жоспарланған Алатау қаласының болашағына арналған жиында айтты.
2024 жылы Тоқаев Алматыдан 50 шақырым жерде орналасқан Жетіген ауылына қала мәртебесін беру туралы жарлыққа қол қойды. Алатау қаласы Жетіген, Еңбек, Жаңаарна және Құйған елді мекендерін, сондай-ақ Алматы облысының Қонаев пен Талғар аудандарының кейбір бөліктерін қамтиды. Жоба төрт ерекше аймақтан тұратын «ақылды қала» ретінде жобаланған: Қаржы және бизнес орталығы – Gate District; білім беру мен денсаулық сақтауға бағытталған – Golden District; өнеркәсіптік және логистикалық нысандарға арналған – Growing District; демалыс пен ойын-сауыққа арналған – Green District.
Инвестициялар мен инфрақұрылымдық қолдау
2 маусымда Алматыда өткен жиында Тоқаев Алатау қаласы үшін жалпы құны шамамен 4 миллиард долларды құрайтын және 50 000-нан астам жұмыс орнын құруға мүмкіндік беретін 50-ден астам инвестициялық жоба анықталғанын айтты. Ол алдағы бір-екі жылда басым секторларға инвесторларды тарту арқылы портфельді кеңейтуге шақырды. Президент отандық бизнестің қала дамуына «жай ғана бақылаушы емес, толыққанды қатысушы» болуы керектігін атап өтті.
Тоқаев Шэньчжэнь мен Хайнань, Дубай және Сингапурдағы арнайы құқықтық режимдерді мысалға келтіріп, үкіметтердің бастапқы кезеңде негізгі инфрақұрылымды салуда маңызды рөл атқарғанын атап өтті. Бұл тәсіл бизнестің тәуекелдерін азайтады, жеке капитал үшін болжамды жағдайлар жасайды және мемлекеттік инфрақұрылымдық инвестициялар жеке капиталды және болашақ салық түсімдерін тартатын циклді тудыруы мүмкін.
Президент бастапқы инфрақұрылымдық инвестициялар жүктемесін жеке секторға ауыстыру жобаның тартымдылығын төмендетіп, монополиялық құрылымдарға және шамадан тыс тарифтерге әкелуі мүмкін екенін ескертті. Ол үкіметке Алатау қаласының негізгі инфрақұрылымын бастапқы кезеңде тұрақты қаржыландыруды қамтамасыз етуді тапсырды және қалаға тұрақты кіріс базасы қалыптасқанға дейін қосымша қарыз алу лимиттері мен мемлекеттік қарыз алу құқығы берілуі мүмкін екенін айтты. Бюджет қаражаты тек инвестициялық мақсаттарға пайдаланылуы және қаланың ұзақ мерзімді дамуымен байланысты болуы тиіс.
Цифрлық активтер және энергетикалық тиімділік
Тоқаев инвестицияларды ақпараттық технологиялар, өнеркәсіп, көлік және логистика, туризм, денсаулық сақтау және білім беру сияқты басым секторларға бағыттауды тапсырды. Қолайлы инвестициялық ахуалды қалыптастыру үшін шенеуніктерге халықаралық стандарттарды, әсіресе ұлттық ережелер жаһандық тәжірибеден артта қалған салаларда сақтауды тапсырды. Ол Алатау қаласын Қазақстан үшін цифрлық активтерді жедел дамытудың және жаңа қаржылық архитектураның стратегиялық платформасы ретінде айқындады.
Сонымен қатар, ол сектордағы артық кедергілерді тез арада жоюға және жаңа қаржылық құралдарды енгізуге шақырды. Оларға цифрлық активтер үшін нақты құқықтық мәртебе, криптоактивтерді мүлік ретінде тану және жаңа жүйеде цифрлық теңгені пайдалану кіреді. Тоқаев сондай-ақ юрисдикция ішіндегі цифрлық активтер транзакциялары мен капитал өсіміне нөлдік салық мөлшерлемесін ұсынды, сондай-ақ жылжымайтын мүлік, инфрақұрылымдық жобалар және табиғи ресурстарды қоса алғанда, нақты сектор активтерін токенизациялау жұмыстарын жеделдетуді ұсынды. Президент мұндай өзгерістер қауіпсіздік пен инвестициялық тартымдылықты теңестіретін цифрлық идентификацияға және ашық транзакцияларды бақылауға негізделген бақылау жүйесін қажет ететінін айтты.
Энергетикалық инфрақұрылым және тиімділік
Тоқаев Алатау қаласының болашақ энергиямен қамтамасыз етілуіне ерекше назар аударды. Ол жаңа қалаға енгізілген елді мекендердің тұрғындары интернетке қол жеткізудің сенімсіздігіне, жолдардың нашарлығына, орталықтандырылған сумен жабдықтаудың шектеулігіне және жиі электр қуатының үзілуіне шағымданатынын атап өтті. Мұндай проблемалар Алматы облысының көп бөлігінде сақталып отыр, бұл Алатау қаласының амбициялық жоспарлары мен жергілікті жердегі әлеуметтік-экономикалық жағдайлар арасындағы айырмашылықты көрсетеді.
«Мен бұл жағдайды үкіметтің, әсіресе Премьер-Министрдің орынбасары Қанат Бозымбаев пен Алматы облысының әкімі Марат Сұлтанғазиевтің кемшілігі деп санаймын», — деді Тоқаев. Тоқаев Қазақстанның энергетикалық қуатын кеңейту мен жаңғыртуды ұлттық басымдық деп сипаттады, бірақ талқылауды жаңа электр станцияларын салумен шектемеу керектігін айтты. Ол билік органдарын энергия шығындарына көбірек көңіл бөлуге және Халықаралық энергетика агенттігінің энергия тиімділігі мен үнемдеуді басымдыққа қоятын «Бірінші отын» тұжырымдамасын қолдануға шақырды.
Өнеркәсіп министрлігінің Тоқаев келтірген деректері бойынша, 2024 жылы электр энергиясының жалпы шығындары 9 миллиард киловатт-сағаттан асып, Атырау облысының жылдық электр энергиясын тұтынуынан артық болды. Ол Қазақстан экономикасы әлемдегі ең энергияны көп қажет ететін экономикалардың бірі болып қала беретінін, ЖІӨ энергия сыйымдылығы әлемдік орташа көрсеткіштен екі есе, ал ЭЫДҰ елдерінен 3,5 есе жоғары екенін қосты. Тоқаев сектордағы проблемаларды ескірген инфрақұрылыммен және ұзақ тасымалдау қашықтықтарымен, сондай-ақ тиімсіз тұтыну тәжірибесімен байланыстырды.
«Біз адамдарға электр энергиясын тиімді пайдалану керектігін түсіндіруіміз керек. Алатау қаласы ұтымды және ресурстарды үнемдейтін тәсілдердің үлгісі болуы тиіс», — деді ол. Бұрын Times of Central Asia хабарлағандай, Премьер-Министрдің орынбасары Қанат Бозымбаев 2050 жылға қарай халқы 3 миллионға жетеді деп болжанған Алатау қаласының энергиямен қамтамасыз етілуі газбен жұмыс істейтін генерация мен жаңартылатын энергия көздерінің үйлесіміне негізделеді деп мәлімдеді.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @Akorda / Times of Central Asia