Бішкекте жылу маусымы басталды
Бішкекте ауа температурасы күрт төмендеген соң, 28 қазанда қалалық билік орталықтандырылған жылу жүйесі арқылы тұрғын үйлерге жылу беруді бастады. Бұл шешім Қырғызстанда күзгі электр энергиясын тұтынудың рекордтық деңгейге жеткен кезде және депутаттардың қаланың негізгі жылу-электр орталығының (ЖЭО) техникалық жағдайына алаңдаушылық білдірген тұсында қабылданды.
Жылу беру күнтізбеге байланбайды: қалалық ережеге сәйкес, сыртқы ортаның орташа температурасы қатарынан бес күн бойы 8°C немесе одан төмен болса, жылу маусымы басталады. Мэр Айбек Жүнішәлиевтің айтуынша, алдыңғы бес күннің орташа көрсеткіші 6,5°C болған, ал жылу желісін толық іске қосу үшін шамамен үш күн қажет.
Маусымның өзгермелі күнтізбесі
Тәжірибе көрсеткендей, тұрғындар жылу қосылғанға дейін бірнеше суық күнді бастан өткеруі мүмкін. 2021 жылы маусым 5 қазанда, 2024 жылы 22 қазанда басталса, 2025 жылы 3 қарашада басталған. 2004 жылдан бергі деректерді талдау орташа маусым ұзақтығын шамамен 150 күн деп көрсетеді.
Кеңестік жүйенің мұрасы және жаңғырту
Бішкектің жылу желісі кеңестік кезеңнен бастау алады: 1961 жылы ашылған ЖЭО қала өскен сайын жаңа тұрғын үйлерге жылу таратты. Қазіргі уақытта билік орталық жүйеге тәуелділікті азайту үшін шағын аудандардағы жылу нысандарын жаңғыртып жатыр. 28 қазанда мэр жалпы қуаты 45 мегаватт болатын жаңа газ қазандықтарын іске қосты.
Электр желісіндегі қысым
Қысқы маусымның алғашқы қысымы электр желісіне де түсіп отыр. 27 қазанда ел бойынша тұтыну 64,318 млн кВт·сағатқа жетіп, бұл өткен жылдың сәйкес күніндегі 47,869 млн кВт·сағаттан 34,4%-ға жоғары болды. Оператор бұл көрсеткішті күзгі рекорд деп атап, негізгі себеп ретінде электр жылытқыштарды көрсетті және трансформаторларға түсетін қысымның артқанын ескертті.
Ескірген жабдық пен апаттар тарихы
27 қазанда депутат Махабат Мавлинова ЖЭО-ның тозған жабдығы жылу беруді тоқтатуы мүмкін екенін ескертті. Вице-мэр Насипбек Керимов станцияның ескі бөлігіндегі машиналар шамамен 65 жыл жұмыс істеп келе жатқанын мойындады. Станция директоры Нұрлан Құлжігічев нысанның жылу беруге дайын екенін айтқанымен, ЖЭО бұған дейін де ауыр апаттарға ұшыраған: 2024 жылғы ақпандағы жарылыс жұмысшыларды жарақаттап, жылу мен ыстық суды үзді, ал 2018 жылғы қаңтардағы ақау Бішкектің бір бөлігін үш күн жылусыз қалдырды.
Мәселе желіге де қатысты: қалалық коммуналдық қызметтің бағалауы бойынша, жылу құбырларының 68,6%-ы физикалық тозған, кейбірі 25 жылдық нормативтік мерзімге қарамастан 40–50 жыл жұмыс істеп келеді. Сарапшы Замирбек Минбаевтың айтуынша, тұрғындар алаңдағанымен, үзілістерге бейімделіп қалған.
Астанадан тыс аймақтарға әсері
Қысым тек астанамен шектелмейді. Қырғызстан гидроэнергетикаға тәуелді болғандықтан, электр өндірісі су қоймаларының деңгейіне сезімтал. Энергетика министрі Алтынбек Рысбековтің мәліметінше, 15 қазанда Тоқтоғұл су қоймасында 11,345 млрд текше метр су болған, бұл шілдеде аталған 11,5–12 млрд текше метрден төмен. Бұл жағдай қыс мезгілінде энергия жүйесіне қосымша қысым түсіруі мүмкін.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Chimneys rise above Bishkek’s combined heat and power plant, which supplies much of the capital’s district heating; image: TCA/Stephen M. Bland / Times of Central Asia
