Орталық Азия мен Ресей: өзгеріп жатқан рөл
Журналист және редактор Джо Люк Барнс 2022 жылдың ақпанынан бастап бұрынғы Кеңес Одағының барлық 15 республикасында болды. Оның «Farewell to Russia: A Journey Through the Former USSR» кітабы адамдардың тәуелсіздіктен кейінгі өмірін және Ресейдің олардың өміріне қаншалықты терең еніп кеткенін зерттейді. Times of Central Asia-ға берген сұхбатында Барнс Орталық Азияның Ресеймен қарым-қатынасындағы күрделі өзгерістерді сипаттайды.
Соғыс басталғандағы реакция
Барнс Мәскеуде тұрғындардың Ресей Украинаға басып кірмейді деген сенімін сипаттайды. Оның айтуынша, адамдар өз үкіметінің жемқорлығын білгенімен, Кремльдің сыртқы саясатына сенім артқан. Соғыс басталғанда қоғамда шок пен абыржу орнады. Көптеген жастар үкіметтен түңіліп, елден кетудің жолдарын іздеді. Барнс 2022 жылдың наурызында Ресейден кеткенде соғыстың төрт жарым жылдан кейін де жалғасатынын ешкім күтпегенін атап өтеді.
Орталық Азиядағы Ресей ықпалы
Барнстың байқауынша, Орталық Азияның қалаларында Ресейдің ықпалы айқын сезіледі: орыс тілі, Yandex Taxi, Beeline, кеңестік тұрғын үйлер, троллейбустар. Ташкент, Бішкек және Алматы кітап дүкендеріндегі кітаптардың 70%-дан астамы орыс тілінде. Сонымен қатар, Ресейдің Sportmaster, Dodo Pizza, Myata Lounge, Black Star Burger сияқты желілері бар. Алайда, бұл көрініс автордың өз өмір салтының әсерінен болуы мүмкін: базарлар, шайханалар мен мешіттерде жағдай мүлдем басқаша. Ауылдық жерлерде кеңестік өткеннің іздері аз, тіпті КСРО болмағандай әсер қалдыруы мүмкін. Барнс ауыл тұрғындарының Ресейді қалалық, орыс тілді тұрғындарға қарағанда көбірек қолдайтынын байқаған.
Жастардың болашағы және Ресейдің тартымдылығы
Тәжікстанда студенттермен кездесуде Барнс ағылшын тілінде білім алу мүмкіндіктері туралы әңгімелескен. Ол жерде студенттердің 70%-ының ата-анасының біреуі шетелде, негізінен Ресейде жұмыс істейтінін анықтаған. Тәжікстанның ЖІӨ-нің жартысына жуығы шетелдегі жұмысшылардың аударымдарынан құралады. Жалпы, жастар елден кетуді армандайды. Ресей Орталық Азиядан келетін мигранттар үшін ең тартымды бағыт болып қала береді: арзан және сапалы білім, тілдік кедергілердің аздығы. Алайда, Орталық Азия мен Кавказдан келгендер Ресейде нәсілдік кемсітушілікке жиі тап болады: кедендегі қиындықтар, полицияның нәсілдік бейіндеуі, «тек славяндарға» тұрғын үй беру, мұғалімдердің «шетелдік» тегі үшін балаларды қорлауы. 2024 жылғы Crocus City Hall лаңкестік әрекеті мен Украинадағы соғыс Ресейде ұлтшылдықтың өсуіне және Орталық Азиялық мигранттарға қарсы қысымның күшеюіне әкелді. Бұл Ресейдің тартымдылығын төмендеткенімен, еңбек күшінің тапшылығын туғызып, жалақының өсуіне әкелуі мүмкін.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: The author boards the Tashkent to Almaty night train. Image: Madina Narzikulova / Times of Central Asia
