Оман Қазақстанға Үнді мұхитына шығатын жаңа бағыт ұсынды
Қазақстан Оман порттары арқылы Үнді мұхитына шығатын жаңа сауда дәлізіне қол жеткізуі мүмкін. Бұл дәстүрлі солтүстік және Каспий бағыттарына балама ретінде қарастырылып отыр. Ұсынысты Оман сұлтаны Хайсам бен Тарик Әл Саид 6 қазанда Астанада Президент Қасым-Жомарт Тоқаевпен кеңестер барысында көтерді.
Сұлтан Астанаға 5 қазанда келіп, Орталық Азияға ресми сапармен келген алғашқы Оман билеушісі болды. Ол келіссөздерде көлік-логистика саласындағы ынтымақтастықты, соның ішінде Оман порттары арқылы сауда дәлізін дамытуды және әуе қатынасын нығайтуды ұсынды.
Балама бағыттар мен аймақтық контекст
Теңізге шыға алмайтын Қазақстан үшін Оман порттары Үнді мұхитына шығудың тағы бір ықтимал жолы болып табылады. Қазіргі уақытта Қазақстан Каспий теңізі мен Оңтүстік Кавказ арқылы өтетін Орта дәлізді дамытып жатыр. Сонымен қатар Қазақстан, Өзбекстан және Біріккен Араб Әмірліктері Ауғанстан арқылы Пәкістан порттарына шығатын CASA теміржол жобасын зерттеп жатыр. Оман ұсынысы бойынша нақты бағыт, транзит елдері, жүк көлемі, құны және іске қосу мерзімі әзірге жарияланған жоқ.
Инвестициялық ынтымақтастық және Дунга келісімі
Келіссөздер Қазақстан Каспий жағалауына жақын батыс өңірдегі Дунга мұнай кен орны бойынша ұзаққа созылған дауды реттеуге бағытталған келісімге қол қойғаннан кейін бірден өтті. Жобадағы 60% үлесті Dunga Operating GmbH арқылы «ҚазМұнайГаз» бақылайды, ал Oman Oil Company Limited және Тайландтың PTT Exploration and Production Public Company Limited (PTTEP) әрқайсысы 20% үлеске ие.
Дау өнімді бөлу туралы келісім аясында жинақталған, Қазақстан өтелмейтін деп санаған шығындарға қатысты болды. 5 қазанда Энергетика министрлігі мен «ҚазМұнайГаз» даулы мәселелерді шешу туралы келісімге қол қойды. Келісім енді шетелдік серіктестер Oman Oil Company Limited және PTTEP-ке қол қоюға жіберіледі. 2026-2039 жылдарға арналған жаңа игеру жоспары 67,4 млн баррель мұнай өндіруді, сондай-ақ күрделі және операциялық инвестицияларды көздейді.
Оман капиталы Қазақстанның алтын өнеркәсібінде де бар. Оманның мемлекеттік инвестициялық қоры Maaden International Investment 2026 жылғы 31 наурыздағы жағдай бойынша Solidcore компаниясының дауыс беру құқығының 31,7%-ына ие болып, оның ең ірі акционері атанды. Solidcore Қазақстанда алтын өндіретін активтерді басқарады.
Бірлескен жобалар портфелі
Қазақстан мен Оман жалпы құны шамамен $3 млрд болатын бес ірі бірлескен жобаның портфелін құрды. Энергетика және теміржол салаларында жалпы құны шамамен $1,1 млрд болатын екі жоба іске асырылды, ал кен өңдеу жобаларын қоса алғанда, қалғандары әртүрлі кезеңдерде. Негізгі серіктестердің қатарында Оман инвестициялық басқармасы және Қазақстанның «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры бар.
Сапар барысында «Самұрық-Қазына» мен Оман инвестициялық басқармасы бірлескен инвестициялық қор құру туралы іске асыру келісімін және Омандағы Blue City жобасында Rixos қонақүйін салу туралы term sheet алмасты. «ҚазМұнайГаз» пен OQ Exploration and Production мұнай-газ барлау және өндіру саласындағы инвестициялық мүмкіндіктер бойынша ынтымақтасуға келісті. Келісімдер пакеті көлік, ауыл шаруашылығы, технология, денсаулық сақтау, тау-кен өндірісі және жаңартылатын энергия сияқты салаларды қамтыды.
Миллиардтаған доллармен өлшенетін бірлескен инвестициялық портфельге қарамастан, екі ел арасындағы тауар айналымы қарапайым күйінде қалып отыр. 5 қазанда Қазақстанның Халықаралық сауда палатасы мен Оман сауда-өнеркәсіп палатасы өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды. Қазақстан астық, ет және органикалық өнімдер экспортын кеңейтуді, сондай-ақ бірлескен ауылшаруашылық өңдеу және логистикалық жобаларды дамытуды ұсынды.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Image: @akorda.kz / Times of Central Asia
