Рогун ГЭС-індегі тоннель апаты
2026 жылғы 21 қазанда Тәжікстандағы Рогун гидроэлектр станциясының құрылыс тоннелінде су жинауға арналған жоғарғы резервуар жарылып, су төменде жұмыс істеп жатқан қызметкерлерге қарай ағылды. Апат тоннель жүйесінің ішінде болған, деп хабарлады Asia-Plus өнеркәсіптік қауіпсіздік жөніндегі реттеуші органға сілтеме жасап. Жоғарғы резервуар жарылған кезде оның астындағы екінші дренаждық резервуар да зақымданған, ал екі резервуардан аққан су тоннельдің төменгі бөлігіне түскен. Сол жерде қытайлық Sinohydro қосалқы мердігерлік компаниясының жұмысшылары құрылыс жұмыстарын жүргізіп жатқан.
Ресми деректер мен куәгерлердің мәліметтері
Реттеуші органның мәлімдеуінше, жұмысшылардың ешқайсысы дене жарақатын алмаған, оларға алғашқы көмек көрсетіліп, кейін жұмысқа қайта оралған. Алайда Radio Ozodi куәгерлерге сілтеме жасап, бес адамнан астам жұмысшының жарақат алғанын хабарлады. Телеарна тоннельден су мен қоқыстың бірнеше адамға құлағанын көрсететін бейнежазбаны алған. Куәгерлер оқиға билік көрсеткен күннен бір күн кейін, яғни 22 қазанда болғанын да айтқан.
Еңбек қауіпсіздігі мәселесі
2026 жылдың алғашқы алты айында Тәжікстанның өнеркәсіп және тау-кен кәсіпорындарында 32 жұмыс орнындағы апат тіркеліп, 23 адам қаза тауып, 19 адам жарақат алған. Қаза тапқандардың қатарында Рогун жобасында жұмыс істеген екі Қытай және бір Иран азаматы болған. 2025 жылы Рогунда сегіз жұмыс апаты тіркелгенімен, шенеуніктер құрбандар санын жарияламаған. 2024 жылдың қарашасында көтергіш платформаның құлауы салдарынан үш жұмысшы қаза тауып, тағы біреуі жарақат алған.
Рогундық жобаның маңызы
Вахш өзенінің бойында, Душанбеден шамамен 110 шақырым қашықтықта орналасқан Рогун ГЭС-і Тәжікстанның ең ірі энергетикалық жобасы саналады. Құрылыс 2017 жылы басталғанымен, алғашқы жоспарлар кеңестік кезеңге кетеді. Аяқталғаннан кейін станцияның қуаты 3 780 мегаватт болып, алты турбинаның әрқайсысы 630 МВт өндіреді деп күтілуде. Жылдық электр өндірісі 14,4 миллиард киловатт-сағатқа жетуі мүмкін, ал құрылыстың аяқталуы 2033 жылға жоспарланған.
Дүниежүзілік банктің мәліметінше, станцияның жылдық өндірісі Тәжікстанның қазіргі электр өндірісінің шамамен 60 пайызына тең болады. Жоба қысқы электр тапшылығын шешуге, шамамен 10 миллион адамның электрмен жабдықталуын жақсартуға, 30 мыңнан астам тікелей және жанама жұмыс орнын құруға, сондай-ақ көршілес Өзбекстан мен Қазақстанға электр экспортын қолдауға тиіс. Сонымен қатар жоба төменгі ағыстағы сумен жабдықтауға ықтимал әсері үшін сынға ұшыраған. «Rivers Without Boundaries» экологиялық коалициясы жобаның экологиялық бағалаулары ескіргенін және су қоймасын толтыру Амудария өзеніне тәуелді қауымдастықтарға зиян келтіруі мүмкін екенін алға тартқан. Дүниежүзілік банктің инспекциялық тобы 2025 жылы жобаны тексеруді ұсынғанымен, банк кеңесі сол жылдың қарашасында оны мақұлдамаған.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @rogunges.tj / Times of Central Asia
