Түркіменстанның ТМҰ-дағы бастамасы
Түркіменстан президенті Сердар Бердімұхамедов Түркі мемлекеттері ұйымының (ТМҰ) саммитінде түркі елдері арасындағы экономикалық ынтымақтастықты күшейту қажеттігін мәлімдеді. Ол Түркіменбашы халықаралық портының Орта дәлізді кеңейтудегі маңызды рөлін атап өтіп, ұйым мен Біріккен Ұлттар Ұйымы арасындағы байланысты нығайтуға шақырды. Бұл бастама Түркіменстанның аймақтық транзиттік торап ретіндегі ұстанымын нығайтуға бағытталған.
Орта дәліз және көлік-логистикалық әлеует
Түркіменбашы порты Каспий теңізінің шығыс жағалауында орналасып, Қазақстан, Әзірбайжан және басқа да аймақтық елдермен сауда байланысын қамтамасыз етеді. Орта дәліз (Trans-Caspian International Transport Route) Қытайдан Еуропаға жүк тасымалдаудың баламалы бағыты ретінде стратегиялық маңызға ие. Түркіменстан тарапы порттың өткізу қабілетін арттыру және кедендік рәсімдерді жеңілдету арқылы тауар айналымын ұлғайтуды көздеп отыр.
Сарапшылық бағалау және аймақтық әсер
Сарапшылар бұл бастаманы Түркіменстанның сыртқы экономикалық саясатындағы жаңа қадам ретінде қарастырады. Алайда мемлекеттік БАҚ таратқан ақпаратқа сын көзбен қарау қажет: ресми Ашхабад ТМҰ аясындағы ынтымақтастықты ішкі экономикалық реформалармен ұштастыра алмаса, бастама декларативті сипатта қалуы мүмкін. Сонымен қатар, Түркіменстанның бейтараптық саясаты ұйым шеңберіндегі терең интеграциялық процестерге қатысуын шектеуі ықтимал.
- ТМҰ-ға мүше елдер арасындағы сауда көлемін ұлғайту;
- Орта дәліздің инфрақұрылымын дамыту және цифрландыру;
- БҰҰ-мен ынтымақтастықты институционалдық негізде нығайту.
Орталық Азия үшін бұл бастама транзиттік әлеуетті арттырып, өңірлік сауданы жандандыруға ықпал етуі мүмкін. Дегенмен нақты нәтижелер халықаралық көлік дәліздерінің тиімділігіне және мүше елдердің өзара сеніміне тікелей байланысты.
Дереккөз: Anadolu Agency
Сурет: Turkmenistan calls for stronger economic cooperation among Turkic states / Anadolu Agency
