Өзбекстан Saneg компаниясының мұнай лицензияларын жойды
Өзбекстан үкіметі ірі жеке мұнай-газ өндірушісі Sanoat Energetika Guruhi (Saneg) компаниясына тиесілі бірқатар мұнай кен орындарының лицензияларын жойды. Бұл шешім компанияның кен орындарын игермеуі және лицензиялық шарттарды орындамауы салдарынан қабылданды. Saneg бұған дейін Jizzakh Petroleum деп аталған болатын.
2022 жылы Ферғана мұнай зауытын 100 миллион долларға сату туралы келісім жарияланған кезде Saneg Өзбекстандағы мұнай өндірісінің шамамен 80%-ын құрайтыны және 103 мұнай-газ кен орнын игеру құқығына ие екені хабарланған. Алайда ресми тұлғалар қанша лицензияның жойылғанын, қай кен орындарына қатысты екенін және бұл шешімнің компания қызметіне әсерін нақтыламады.
Ресми түсініктеме
Мемлекеттік активтерді басқару агенттігінің директоры Сохибжон Муродов 8 қазандағы баспасөз конференциясында зардап шеккен кен орындары игерілмегенін және лицензиялық шарттар орындалмағанын мәлімдеді. Ол лицензиялардың қашан жойылғанын айтпады. Кен өнеркәсібі және геология министрлігі қазір зардап шеккен кен орындары бойынша шаралар дайындап жатыр.
Муродов Saneg-тің бастапқыда конкурстық аукционсыз игеру құқығын қалай алғаны туралы сұраққа бұрынғы жүйеде бірінші өтініш беруші белгіленген төлемдерді төлеп, лицензия ала алатынын түсіндірді. Көмірсутек лицензияларына аукциондар 2023–2024 жылдары енгізілген. Ол кен орындарының өзі мемлекеттік меншікте қалғанын атап өтті.
Приватизацияның кері қайтарылуы
Үкімет 2020 жылы Ферғана мұнай зауытын басқаруды сол кезде Jizzakh Petroleum деп аталған Saneg-ке берді. 2022 жылдың мамырында 100 миллион долларға сату жарияланып, қосымша 380 миллион долларды жаңғыртуға инвестициялау міндеттемесі қабылданды. Бұл мәміле шикізат тапшылығы және зауыттың жиырма жыл бойы жаңғыртылмауы сияқты мәселелерді шешуге бағытталған еді.
Алайда 2026 жылдың мамырында мемлекет әлі де зауыттың 58,5%-ына ие болды, ал Saneg 41,5%-ға ие болды. Маусымға қарай Мемлекеттік активтерді басқару агенттігі оның жалғыз иесі болды. Қазан айында Муродов келісімді тоқтатуды инвестордың басқа жобаларындағы қаржылық қиындықтар төлемдерді уақытында жасауға кедергі келтіргенімен түсіндірді. Келісімшарт төлемдер үш айдан асса, тоқтатуға рұқсат берген. Агенттік халықаралық заңгерлік кеңесшілермен кеңесіп, Saneg-ке хабарлама жасаған.
Saneg бұған дейін төлем және инвестициялық міндеттемелерін орындағанын мәлімдеген. Алайда мерзімі өткен төлемдердің мөлшері, бұрынғы төлемдер мен инвестициялардың қалай есептелетіні және қанша жаңғырту жұмысының орындалғаны белгісіз.
Мемлекеттік бақылаудағы қарызды өндіру
Мемлекет қаңтар айында Saneg, мұнай-сервистік Eriell және инженерлік мердігер Enter Engineering компанияларының қаржылық мәселелерін шешуге араласқан болатын. Өзбекстандық басылымдар бұл үш бизнесті кәсіпкер Бақтияр Фозиловпен байланыстырады. 22 қаңтардағы үкімет қаулысы үш компания бойынша 38 700 қызметкерге шамамен 131 миллион доллар жалақы қарызын тіркеді. Үкімет негізгі емес активтерді сатуға, қарыздарды өтеуге, жалақы қарыздарына басымдық беруге бұйырды. Активтер Saneg Aktiv-ке сатуға беріліп, түскен қаражат арнайы банктік шотқа салынып, үкіметтік жұмыс тобының басшылығымен бөлінетін болды. Шаралар салық міндеттемелері мен банктік несиелерді де қамтыды. Сатуға ұсынылған активтерге Silk Road Samarkand туристік кешеніндегі сегіз қонақүй, компания кеңселері және Ташкенттегі медициналық орталық кірді.
Мемлекеттік меншіктегі қалпына келтіру
5 қазанда Президент Шавкат Мирзиёев зауыттың қаржысы мен өндірісін жақсарту жұмыстарын қарады. Оның әкімшілігі жөндеу жұмыстары дизель өндірісін 30%-ға, битумды 60%-ға, авиациялық отынды бес есеге арттырғанын хабарлады, бірақ салыстыру кезеңі мен нақты көлемдерді көрсетпеді. Ресми мәліметтер зауыт қуатының қанша бөлігі пайдаланылып жатқанында айырмашылық бар: президенттік мәлімдеме жыл соңына қарай пайдалануды 40%-дан 65%-ға дейін арттыруды мақсат етті, ал Муродов 8 қазанда пайдалану 100%-ға жуықтағанын айтты. Бұл айырмашылық түсіндірілмеген. Муродов сондай-ақ зауыттың міндеттемелерін анықтау және қарыздарын өтеу немесе қайта құрылымдау үшін халықаралық аудит жүргізіліп жатқанын айтты. Қазіргі уақытта жаңа приватизация жоспарланбаған. Бастапқы сату келісімінен төрт жыл өткен соң, үкімет қайтадан зауыттың шикізат жабдықтауын қамтамасыз ету, өндірісті арттыру және қарыздарын шешу жұмыстарын басқарып отыр.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @depositphotos / Times of Central Asia
