Орталық Азия фильмдері Барселона сахнасында
Испанияның Casa Asia мәдени институты ұйымдастырған Азия кинофестивалі 22 қазан мен 1 қараша аралығында Барселонада өтті. Бағдарламада Азия мен Тынық мұхит аймағының 25 елінен 100-ден астам фильм қамтылды. Негізгі назар Үндістанға аударылғанымен, ұйымдастырушылар Орталық Азия киносына да ерекше орын беріп, Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстан туындыларын көрсетті. Бұл аймақтық киноның халықаралық фестивальдік айналымға белсенді тартылып келе жатқанын көрсетеді.
Қазақстандық фильмдер: әлеуметтік сын мен психологиялық драма
Қазақстан атынан екі фильм ұсынылды. Айторе Жолдасқалидің «Sicko» (2025) атты сатиралық триллері фестивальдің ресми байқауында бақ сынасты. Алматыда өрбитін оқиға желісінде интернетте қаржы жинау мақсатында қатерлі дертке шалдыққандай кейіп танытқан жас жұбайлардың әрекеті күтпеген назарға ие болады. Туынды қарыз қыспағы мен әлеуметтік желілердің жанашырлықты табыс көзіне айналдыру қабілетін көрсетеді. Фильм биыл халықаралық тұсаукесерін Роттердам халықаралық кинофестивалінде өткізді.
Екінші қазақстандық жұмыс — Ольга Коротко түсірген, Қазақстан мен Франция бірлесіп жасаған «Crickets, It’s Your Turn». Алматы маңындағы таудағы оқшау үйде өтетін туған күн кешіне шақырылған жас фотограф Мерейдің тағдыры бірте-бірте зорлыққа ұласатын жиынды бейнелейді. Фильм 2024 жылы Швейцарияның Локарно кинофестивалінде әлемдік тұсаукесерін өткізіп, Барселонада NETPAC секциясында 30 қазанда көрсетілді.
Өзбекстан мен Қырғызстан туындылары
Өзбекстан атынан Сарвар Каримовтың «Farz» (2026) фильмі ұсынылды. Оқиға Меккеге қажылыққа жинаған ақшасын марқұм досының отбасына үй салуға жұмсаған ер адам туралы. Фильм 27 қазанда фестивальдің арнайы секциясында көрсетіліп, бұған дейін Қазан халықаралық кинофестивалінде де назарға іліккен.
Қырғызстанды Эрке Жұмақматова мен Эмиль Атагелдиевтің «Kurak» (2025) драмасы таныстырды. Атауы дәстүрлі қырғыз құрақ көрпесін білдіреді: жеке мата бөліктері біртұтас бұйымға бірігеді. Фильм де осыған ұқсас бірнеше әйел тағдырын тоғыстырады — бірі құқық қорғау қызметкерінің қысымына ұшыраса, екіншісі есірткі беріліп, зорланған 18 жасар қызының өзін-өзі өлтіруінен кейін әділет іздейді. Драмалық көріністер шынайы әйелдер куәліктерімен астасып отырады.
Халықаралық мойындау және отандық кедергілер
Барселонаға дейін «Kurak» бірнеше халықаралық марапатқа ие болды. 2025 жылы Оңтүстік Кореядағы Пусан халықаралық кинофестивалінде екі жүлде алса, 2026 жылы Бангладештегі Дакка халықаралық кинофестивалінде үздік фильм атанды. Сондай-ақ Франциядағы Везуль Азия киносы халықаралық фестивалінде халықаралық қазылар алқасының Гран-приімен қатар сыншылар мен мектеп оқушылары қазылар алқасының жүлделерін иеленді.
Алайда шетелдегі жетістікке қарамастан, фильм Қырғызстанда кедергілерге тап болды. Times of Central Asia бұған дейін «Kurak» фильміне Қырғызстанда тарату сертификаты берілмегенін және ұйымдастырушылардың бастапқы жоспарына қарамастан Бишкек халықаралық кинофестивалінде көрсетілмегенін хабарлаған болатын. Бұл жағдай аймақтық киноның халықаралық мойындалуы мен отандық реттеу арасындағы алшақтықты көрсетеді.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Image: deposit photos / Times of Central Asia
