Әзірбайжанның C5 клубына кіруі: аймақтық геометрияның өзгеруі
Орталық Азияның бес мемлекетінен құралған C5 консультативтік платформасына Әзірбайжанның қосылуы аймақтық ынтымақтастықтың жаңа кезеңін ашады. CACI (Central Asia-Caucasus Institute) сарапшылары 2 қарашада жариялаған талдауға сәйкес, бұл қадам Каспий теңізінің геосаяси рөлін өзгертіп, оны бөліп тұрған кедергіден байланыстырушы көпірге айналдырады. Бұған дейін C5 форматы тек Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан және Өзбекстанды біріктірсе, енді алты елдің қатысуымен «C6» конфигурациясы қалыптасып отыр.
Каспий: бөлуші емес, байланыстырушы буын
Сарапшылардың пікірінше, Әзірбайжанның қатысуы Каспий маңы аймағындағы көлік-логистикалық дәліздердің маңызын арттырады. Баку Батыс мен Шығыс арасындағы транзиттік торап ретінде Орталық Азия елдеріне Еуропа мен Таяу Шығысқа шығудың қосымша бағыттарын ұсынады. Бұл әсіресе дәстүрлі солтүстік бағыттарға тәуелділікті азайтуға ұмтылған мемлекеттер үшін маңызды.
Ынтымақтастықтың негізгі бағыттары
- Көлік және транзит дәліздерін дамыту, соның ішінде Орта дәліздің әлеуетін кеңейту;
- Энергетика және өнеркәсіп саласында бірлескен өндірістік жобаларды қалыптастыру;
- Сауда-экономикалық байланыстарды үйлестіру және инвестициялық ағындарды ынталандыру.
Аймаққа әсері және болашақ перспективалар
Талдау авторлары алты елдің бірлескен өндіріске бет бұруы аймақтық экономикалық интеграцияны тереңдетуге ықпал етуі мүмкін деп есептейді. Әзірбайжанның қосылуы C5 форматының сыртқы серіктестермен, атап айтқанда Еуропа және Түркиямен байланысын нығайта түсуі ықтимал. Сонымен қатар, бұл қадам Каспий маңы елдері арасындағы өзара іс-қимылдың институционалдық негізін кеңейтеді.
Алайда сарапшылар атап өткендей, мұндай форматтың тиімділігі нақты жобалардың жүзеге асуына және қатысушы елдердің экономикалық мүдделерінің үйлесуіне байланысты болады. Әзірбайжанның қатысуы аймақтық диалогтың географиялық ауқымын кеңейтіп, Каспий теңізін Орталық Азия мен Кавказ арасындағы стратегиялық байланыс нүктесіне айналдыруға ықпал етеді.
Дереккөз: bne IntelliNews
