Өңдеу өнеркәсібін кеңейту бағыты
Қазақстан 2026 жылдың басынан бері құны 900 млрд теңге (шамамен 2 млрд доллар) болатын 125 өнеркәсіп жобасын іске қосқанын мәлімдеді. Тағы 75 жоба аяқталуға жақын. Барлығы 200 жоба бойынша жоспарланған инвестиция көлемі 3,8 млрд доллардан асады. Бұл деректерді 17 қарашада өткен үкімет отырысында Индустрия және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев ұсынды.
Министрліктің бағалауы бойынша, 200 жоба толық қуатқа шыққанда жылына 3,4 млрд долларлық тауар өндіріледі, оның шамамен үштен бірі экспортқа бағытталады. Жобалар 17 мыңнан астам жұмыс орнын құруы күтілуде, оның 5 500-і ауылдық жерлерде болады.
Өңдеу өнеркәсібінің өсуі
Қазақстанның өңдеу өнеркәсібі қаңтар–қазан айларында өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 9,3%-ға өсті, ал жалпы өнеркәсіп өндірісі 3,5%-ға артты. Сол кезеңде тау-кен өндірісі 3,4%-ға төмендеді. Бұл көрсеткіштер экономиканы шикізаттан өңделген өнімге көшіру бағытының нығая түскенін көрсетеді.
Нағаспаевтың айтуынша, жаңа жобалар елде бұрын шығарылмаған өнімдерді өндіруге мүмкіндік береді. Олардың қатарында теміржол дөңгелектеріне арналған болат шеңберлер, тісті доңғалақтар, өнеркәсіптік пресстер, тамшылатып суару жүйелері және алюминий кофе капсулалары бар.
Мыс өндірісін тереңдету
Ұзақ мерзімді инвестициялардың ішінде 2030 жылы өндірісті бастайтын екі ірі мыс қорыту зауыты бар. Қазақстан жылына шамамен 3,4 млн тонна мыс концентратын өндіреді, бірақ оның тек 59%-ын ғана ел ішінде өңдейді. Үкімет 2030 жылға қарай концентрат өндірісін 5,1 млн тоннаға жеткізуді мақсат етіп отыр, қосымша 1,7 млн тонна Көксай және Айдарлы кен орындарындағы жобалар есебінен қамтамасыз етіледі.
- Абай облысындағы Ақтоғайда жылына 300 мың тонна тазартылған мыс өндіретін зауыт салынып жатыр, алғашқы өнім 2030 жылы күтілуде. Құны шамамен 1,8 млрд доллар болатын жобаны KAZ Minerals қытайлық инженерлік серіктеспен бірге жүзеге асыруда.
- Қарағанды облысындағы Балқашта дәл осындай қуатты зауыт салу жоспарланып отыр. Құрылыс 2027 жылы басталып, өндіріс 2030 жылы басталады деп күтілуде, зауыт 1 200 жұмыс орнын құрады.
Министрлік жылдық мыс өндірісін 471 мың тоннадан 2030 жылға қарай 1,1 млн тоннаға дейін ұлғайтуды және дайын мыс өнімдерін өндіруді 40 мың тоннаға дейін екі еседен астам арттыруды көздеп отыр. Алайда бұл мақсаттарға қол жеткізілсе де, сала өнімінің басым бөлігі дайын тауар емес, металл күйінде қалады.
Автомобиль өнеркәсібіндегі жергілікті құрам
Қазақстан автомобиль өнеркәсібінде жергілікті өндірілген бөлшектердің үлесін арттыруды мақсат етіп отыр. Ел батареялар, шиналар, орындықтар және мультимедиялық жүйелерді шығарады. 2026 жылы өндірушілер жылыту және климаттық басқару жүйелерін, еден жабындарын және жүк көліктеріне арналған қозғалтқыш блоктарын өндіруді бастады. Теміртаудағы Qarmet жеткізетін болат автобус шанақтарының панельдерін штамптауға пайдаланылады.
Жылына 60 мыңға дейін автомобиль бөлшегін шығаратын зауыт жыл соңына дейін Қостанайда ашылады деп күтілуде. Алматыда автомобиль сымдары, тежегіш және отын желілерін өндіруге де дайындық жүріп жатыр.
Ауыр көлік және жаңа жобалар
Ауыр көлік те даму бағыттарының бірі. Қазақстан HOWO және Scania жүк көліктерін құрастырады, ал Volvo құрастыру операциялары 2026 жылдың соңына дейін Алматыда басталады деп күтілуде. Премьер-министр Олжас Бектенов Mercedes-Benz-пен Қазақстанда өндіріс жүргізу мүмкіндігі туралы келіссөздер жүргізіліп жатқанын хабарлады.
Қарағанды облысындағы Саранда құны 54 млн доллар болатын Saran Machinery жобасы жүзеге асырылуда. Зауыт жылына 10 мыңға дейін HOWO жүк көлігін шығаруға жобаланған. Бастапқыда өндіріс кабина мен шассиді құрастырумен шектеледі, кейінгі кезеңдерде дәнекерлеу, бояу және кейбір бөлшектерді отандық өндіру жоспарланып отыр. Жобаның бастапқы кестесі бойынша жұмыс 2026 жылдың екінші тоқсанында басталуы тиіс еді, алайда қарашада құрылыс әлі аяқталуға жақын болды.
Келесі қадам — осы бөлшектердің көбірек бөлігін Қазақстанда өндіру. Жарияланған көлік жобаларының бірнешеуі әлі де импорттық бөлшектерге тәуелді.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Image: depositphotos / Times of Central Asia




