Тәжікстанда Кушан дәуірінің бірегей мөрі табылды
Тәжікстан Ұлттық музейінің археологтары шамамен 2000 жыл бұрын басталып, бірнеше ғасырға созылған Кушан дәуіріне жататын күйдірілген саздан жасалған патшалық мөрді тапты. Бұл жаңалық аймақтағы Кушан кезеңін зерттеуде маңызды кезең болуы мүмкін.
Мөрдің сипаттамасы
Дөңгелек пішінді, бұршақ түсті мөрдің жіп өткізуге арналған тесігі бар. Ол Тәжікстанның оңтүстік-батысындағы Хатлон облысының Абдурахмони Джоми ауданынан өте жақсы сақталған күйде табылды. Музейдің мәлімдемесінде бұл жаңалық Кушан кезеңін зерттеуде жаңа кезеңді бастап, тарихқа қатысты кейбір теорияларды қайта қарауға негіз бола алатыны айтылған.
Кушан империясының тарихи маңызы
Кушан империясы өзінің шарықтау кезеңінде қазіргі Тәжікстан, Өзбекстан, Пәкістан, Ауғанстан және Солтүстік Үндістанның аумақтарын қамтыған. Империя қазіргі Солтүстік-Батыс Қытайдан көшіп келіп, ежелгі Орталық Азия аймағы Бактрияға қоныстанған юэчжи тайпаларынан пайда болған.
Мөрдегі бейнелер мен жазулар
Диаметрі 6 сантиметр болатын мөрдің бетінде Кушан дәуірінің саяси, мәдени және көркемдік элементтері бейнеленген. Музей мамандарының айтуынша, композицияда Бактрия жазуы, геометриялық ою-өрнектер, тәж киген патшаның бюсті, тау ешкілерінің суреттері, Кушан билеушілерінің патшалық билігі мен мемлекеттілігін білдіретін рәміздер, сондай-ақ жергілікті билеушілердің билігіне қатысты мотивтер бар.
Сараптама және болжамдар
Ұлттық музейдің Археология және нумизматика бөлімінің мамандары мөрді зерттеп жатыр. Археологиялық жаңалықтар платформасы Arkeonews-тің айтуынша, мөрдегі Бактрия жазуы әсіресе маңызды, өйткені ол мөрдің Кушан саяси жүйесіндегі патшалық шенеунікке, жергілікті билеушіге немесе басқа тұлғаға тиесілігін анықтауға көмектеседі. Сондай-ақ, бұл мөр Кушан билеушілері мен қазіргі Оңтүстік Тәжікстандағы аймақтық элиталар арасындағы қарым-қатынас туралы дәлелдер бере алады. Дегенмен, музейдің талдауы аяқталғанға дейін мөрді кім қолданғаны, оның қандай құжаттарды куәландыруға арналғаны және Кушан әкімшілігінде қалай жұмыс істегені сияқты маңызды сұрақтар жауапсыз қалып отыр.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Image: National Museum of Tajikistan / Times of Central Asia