Тәжікстан Орталық Азиядағы ең ірі мұздықтың атауын өзгертті
Тәжікстан үкіметі 3 маусымда қол қойылған жарлыққа сәйкес, бұрын Ванчях мұздығы ретінде белгілі болған елдегі ең ірі мұздықты ресми түрде «Тәжікстан мұздығы» деп қайта атады. Халықаралық деңгейде Федченко мұздығы ретінде де танымал бұл мұздық полярлық аймақтардан тыс жердегі ең ұзын мұздық болып табылады. Оның ұзындығы шамамен 77 шақырымды құрайды және 700 шаршы шақырым аумақты алып жатыр, бұл шамамен 100-ге жуық кішігірім мұздықтарды қамтитын кең мұздық жүйесінің бөлігі.
Жаңадан аталған Тәжікстан мұздығы Орталық Азияның гидрологиясында шешуші рөл атқарады, өйткені ол аймақтағы ең маңызды тұщы су қорының бірі болып саналады. Бұл мұздық Еуразиядағы ең ірі мұздықтардың қатарына кіреді, ауданы бойынша тек Қарақорым тау жотасындағы Сиачен және Балторо мұздықтарынан ғана кейін тұр.
Мұздықты зерттеу және мониторинг
Өткен жылы бұл мұздық Памирдегі Климат және Криосфераны зерттеу (RECAP) жобасы аясында жүргізілген ірі халықаралық ғылыми экспедицияның назарына ілікті. 2025 жылдың 19 шілдесі мен 23 тамызы аралығында Тәжікстан, Германия және Франциядан келген зерттеушілер Памир тауларындағы климаттың өзгеруі мен гляциологиялық процестерді бақылау үшін тұрақты мониторинг жүйесін құруға бағытталған ауқымды далалық жұмыстарды жүргізді.
Ғалымдар экспедиция барысында күрделі жағдайларға тап болды, ауыр жабдықтарды қолмен теңіз деңгейінен 5000 метрден асатын биіктікке тасымалдады. Оттегінің төмен деңгейіне, аязды температураға және қиын жер бедеріне қарамастан, команда нақты уақыттағы деректерді орталық дерекқорға жібере алатын автономды мониторинг станциясын сәтті орнатты. Зерттеушілер барлық жоспарланған бақылау станцияларының сәтті орнатылғанын мәлімдеді.
Аймақтық маңызы
Мұздықтан жиналған деректер енді халықаралық климатты бақылау желісінің бөлігіне айналады, бұл ғалымдарға мұздықтың шегінуін бағалау және Орталық Азияның су ресурстары үшін ұзақ мерзімді салдарларын жақсырақ түсіну үшін жаңа құралдар береді. Тәжікстан мұздығы аймақтағы ең маңызды мұздық түзілімдерінің бірі ғана емес, сонымен қатар Орталық Азиядағы миллиондаған адамдар тәуелді болатын тұщы су ресурстарының болашақтағы қолжетімділігінің маңызды индикаторы болып қала береді.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Tajikistan Glacier; image: depositphotos / Times of Central Asia
