Тәжікстанның сауда тапшылығы айтарлықтай ұлғайды
Тәжікстанның сыртқы сауда тапшылығы 2026 жылдың қаңтар–қазан айларында 7,06 млрд долларға жетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда шамамен 53%-ға артық. Елдің статистика агенттігі жариялаған деректерді Asia-Plus агенттігі хабарлады. 2025 жылдың алғашқы он айында импорт пен экспорт құнының арасындағы айырма 4,62 млрд доллар болған еді.
Импорт экспорттан әлдеқайда жылдам өсті
Есепті кезеңде Тәжікстан 9,42 млрд долларлық тауар импорттады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 41,2%-ға көп. Экспорт 15,2%-ға өсіп, 2,36 млрд долларды құрады. Яғни ел экспорттаған әрбір долларға шамамен төрт долларлық импорт келеді. Жалпы тауар айналымы 35,1%-ға артып, 11,79 млрд долларға жетті.
Импорт өсімінің негізгі факторлары
- Көлік құралдарын импорттау құны екі есеге жуық өсіп, 1,59 млрд долларға жетті — бұл импорттың жалпы өсімінің төрттен бір бөлігінен астамын құрайды.
- Мұнай өнімдеріне шамамен 1 млрд доллар жұмсалды, бұл 35,9%-ға көп, алайда импортталған көлем тек 9,1%-ға артты.
Экспорт құрылымындағы өзгерістер
Экспорт өсімінің басым бөлігі минералды өнімдерге — кендер, концентраттар және цементке тиесілі. Бұл санаттағы жеткізілім 926,7 млн долларға жетіп, барлық экспорттың шамамен 40%-ын құрады. Ал негізгі металдар мен олардан жасалған өнімдердің, соның ішінде алюминийдің экспорты 28%-ға төмендеп, 515,8 млн доллар болды. Тек қазан айында ғана тапшылық өткен жылмен салыстырғанда ұлғайды: импорт 44,7%-ға өсіп, экспорт 11,7%-ға қысқарды.
Сыртқы саудадағы серіктестер мен аймақтық контекст
Қытай Тәжікстанның ең ірі сауда серіктесі болып қала береді. Екі ел арасындағы тауар айналымы 53,1%-ға өсіп, 3,34 млрд долларға жетті. Тәжікстан Қытайдан 2,59 млрд долларлық тауар импорттап, оған 752 млн долларлық тауар экспорттады. Ресей мен Қазақстан екінші және үшінші орындарда тұр. Қараша айында Қазақстан мен Тәжікстан отын жеткізу жөніндегі негіздемелік келісімге қол қойды. Тәжікстан үкіметінің деректері бойынша, 2026 жылдың қаңтар–қыркүйек айларында екіжақты тауар айналымы 25,6%-ға өсіп, 1,13 млрд долларды құрады.
Тапшылықты өтейтін факторлар
Дүниежүзілік банк 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында еңбек мигранттарының ақша аударымдары сауда тапшылығын толығымен өтеп, елдің ағымдағы шотының профицитін сақтап қалуы мүмкін деп бағалайды. Банк сол кезеңде импорттың ЖІӨ-дегі үлесінің өсуін инвестициялардың артуымен байланыстырады. 2026 жылдың алғашқы он айындағы импорт 2025 жылдың толық жылдық көрсеткішінен шамамен 1,1 млрд долларға асып түсті. 2025 жылы ел 8,31 млрд долларлық тауар импорттаған, ал жалпы тауар айналымы 10,79 млрд долларға жеткен болатын.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Kia vehicles prepared for shipment from Uzbekistan to Tajikistan, October 2025. Image: ADM Jizzakh / Times of Central Asia




