Тоқаевтың биылғы Жолдауы: 30 жылдық дәстүр және кейінге қалдыру
Қасым-Жомарт Тоқаев билікке келгеннен бері жаңа саяси маусымды халыққа жолдаумен бастауды дәстүрге айналдырған. Әдетте, жыл сайынғы Жолдау қыркүйектің басында, әдетте айдың бірінші жұмыс күнінде жарияланатын. Жалғыз ерекшелік 2022 жылғы наурыздағы төтенше жағдайға байланысты кезектен тыс сөйлеген сөзі болды. Биыл бұл кесте өзгеріп, Жолдау қазан айына шегерілді. Бұл – отыз жылдық тарихтағы алғашқы ресми кідіріс.
Кейінге қалдырудың символдық мәні
Жолдаудың қазанға жылжуы символдық тұрғыдан маңызды: 1997 жылдың күзінде «Қазақстан-2030» стратегиясы жарияланған аймен дәл келеді. Бұл мерзімді шегеру саяси маусымның басталуын тежейді. Президенттің стратегиялық баяндамасы қазанның екінші жартысына дейін жарияланбағандықтан, заң шығарушы және атқарушы билік күзгі сессияны нақты президенттік нұсқаулықтарсыз бастауға мәжбүр. Бұл мемлекеттік аппараттың жұмыс қарқынын баяулатады.
30 жылдық дәстүр және оның тарихы
Президенттің халыққа жыл сайынғы Жолдауы 1997 жылдың қазанында Нұрсұлтан Назарбаевтың «Барлық қазақстандықтардың әл-ауқаты, қауіпсіздігі және өркендеуі» атты сөзімен басталып, «Қазақстан-2030» стратегиясын ұсынған болатын. 1997 жылдан бастап санағанда, 2026 жыл – осы дәстүрдің 30-шы жылы. Бұл – айтулы мерейтой, елдің 30 жылдық және посткеңестік дамуын қорытындылауға табиғи мүмкіндік.
Стратегиялық құжаттардың тағдыры
«Қазақстан-2030» стратегиясы Кеңес Одағының коммунистік идеологиялық үлгілеріне ұқсайды. КСРО-ның 1961 жылғы Үшінші бағдарламасындағы «Қазіргі кеңес адамдары коммунизм жағдайында өмір сүреді!» деген ұран сияқты, бұл стратегия да мемлекеттің негізгі идеологиялық мәтініне айналды. Көптеген жоғары деңгейдегі саяси құжаттар кеңестік болжамдардың тағдырын қайталады: уәде етілген мерзімдер тарихқа кетіп, орнына одан да алыс жоспарлау көкжиектері бар жаңа стратегиялар келді. 2010 жылдары «Қазақстан-2030» стратегиясының негізгі параметрлері мерзімінен бұрын орындалды деп жарияланды, алайда бұл туралы бес жыл бұрын айтылған еді.
Аймақтық әсер және сараптамалық баға
Сарапшылардың пікірінше, Жолдаудың кейінге қалдырылуы Қазақстанның саяси және экономикалық өміріне әсер етеді. Ол президенттің стратегиялық басымдықтарын айқындауды кешіктіріп, билік тармақтарының үйлесімді жұмысын қиындатады. Сонымен қатар, бұл 30 жылдық дәстүрдің мерейтойы қарсаңында елдің даму жолын қайта пайымдауға мүмкіндік береді. Алайда, кейбір бақылаушылар бұл кідірісті ішкі саяси процестердің күрделенуімен байланыстырады.
Дереккөз: Eurasia Review
Сурет: File photo of Kazakhstan’s President Kassym-Jomart Tokayev. Photo Credit: Office of Kazakhstan President / Eurasia Review
