Өзбекстанда балаларға қатысты жыныстық қылмыстар үшін жазаны қатаңдату ұсынылып отыр
Өзбекстан 14 жасқа дейінгі балаларға қатысты зорлау және өзге де зорлық-зомбылық сипатындағы жыныстық қылмыстар үшін өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын енгізуді қарастыруда. Кәмелетке толмағандарды қорғауға бағытталған бұл заң жобасы парламенттің төменгі палатасында бірінші оқылымнан өтті.
Олий Мажлистің Заң шығару палатасы заң жобасын 29 қыркүйекте мақұлдады. Құжат аталған қылмыстар үшін ұзақ мерзімді немесе өмір бойы бас бостандығынан айыруды ұсынады. Қолданыстағы заңнама бойынша 14 жасқа дейінгі баланы зорлау 15 жылдан 20 жылға дейінгі бас бостандығынан айырумен жазаланады.
Ескіру мерзімін алып тастау және тергеу тәртібі
Ұсынылып отырған түзетулер балаларға қатысты жыныстық қылмыстар бойынша кейбір ескіру мерзімдерін алып тастауды көздейді. Бұл қылмыскерлердің белгіленген мерзім өткендіктен қылмыстық жауапкершіліктен немесе жазадан құтылуына жол бермейді.
Парламенттік талқылау барысында депутат Гүлрұх Ағзамова 2022–2025 жылдар аралығында Өзбекстанда 14 жасқа дейінгі балаларды зорлауға қатысты 445 қылмыстық іс қозғалғанын айтты.
Ұсынылған өзгерістерге сәйкес, бала құрбандарды жауап алу бейнежазбаға түсіріледі, ал бала мен күдіктінің немесе айыпталушының бетпе-бет кездесуі арнайы тәртіппен жүргізіледі.
Қосымша қорғау шаралары
Егер балаға жақын адам зорлық-зомбылық жасады деп күдіктелсе, қосымша қорғау шаралары қолданылады. Бұл жағдайда баланың құқықтары мен мүдделерін қорғауға жауапты қамқоршы немесе мемлекеттік орган тергеу мен сот процесіне қатысуға міндетті болады. Сондай-ақ бала құрбандар мен кәмелетке толмаған куәгерлерге мемлекет есебінен заң көмегі көрсетіледі.
Заң жобасы Наманган облысының Учқурған ауданындағы мемлекеттік балабақшада бес жасар қызды жыныстық зорлау туралы айыптауға байланысты қоғамдық наразылық аясында талқыланды.
Бұл іс Өзбекстанда өлім жазасы туралы пікірталасты қайта жандандырды. 27 қыркүйекте Президент әкімшілігінің басшысы Саида Мирзиёева мұндай қылмыстар үшін өлім жазасын қолдануға шақырды. Өлім жазасы Өзбекстан Конституциясымен тыйым салынған, сондықтан оны қалпына келтіру конституциялық түзетуді талап етеді.
Алайда жазаны қатаңдату бастамасы Намангандағышулы істен бұрын да болған. Өзбекстанның 2026–2030 жылдарға арналған балаларды зорлық-зомбылықтың барлық түрлерінен қорғау стратегиясы 14 жасқа дейінгі балаларға қатысты жыныстық қылмыстар үшін жазаны өмір бойы бас бостандығынан айыруға дейін күшейтуді ұсынады.
Бірінші оқылымнан кейін заң жобасы парламенттік процестің келесі кезеңдерінен өтеді.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Image: deposit photos / Times of Central Asia
