Өзбекстанда балаларға қарсы жыныстық қылмыс үшін жазаны қатаңдату
Өзбекстан 14 жасқа толмаған балаларға қатысты зорлау және басқа да зорлық-зомбылық сипатындағы жыныстық қылмыстар үшін өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын енгізуді қарастырып отыр. Кәмелетке толмағандарды қорғауға бағытталған бұл заң жобасы парламенттің төменгі палатасында бірінші оқылымда мақұлданды.
Олий Мажлистің Заң шығару палатасы заң жобасын 29 қыркүйекте бекітті. Құжат аталған қылмыстар үшін ұзақ мерзімді бас бостандығынан айыруды немесе өмір бойы бас бостандығынан айыруды ұсынады. Қолданыстағы заң бойынша 14 жасқа толмаған баланы зорлау 15 жылдан 20 жылға дейінгі бас бостандығынан айырумен жазаланады.
Ескіру мерзімін алып тастау және тергеу тәртібі
Ұсынылып отырған түзетулер балаларға қарсы жыныстық қылмыстар бойынша кейбір ескіру мерзімдерін алып тастауды да көздейді. Бұл қылмыскерлердің белгіленген мерзім өткендіктен қылмыстық жауапкершіліктен немесе жазадан құтылуына жол бермейді.
Парламенттік талқылау барысында депутат Гүлрұх Ағзамова 2022–2025 жылдар аралығында Өзбекстанда 14 жасқа толмаған балаларды зорлауға қатысты 445 қылмыстық іс қозғалғанын айтты.
Ұсынылған өзгерістерге сәйкес, бала құрбандарды жауап алу бейнежазбаға түсіріледі, ал бала мен күдіктінің немесе айыпталушының бетпе-бет кездесуі арнайы тәртіппен жүргізіледі.
Қосымша қорғау шаралары
- Егер балаға жақын адам зорлық-зомбылық жасады деп күдіктелсе, қосымша қорғау шаралары қолданылады.
- Баланың құқықтары мен мүдделерін қорғауға жауапты қамқоршы немесе мемлекеттік орган тергеу мен сот процесіне қатысуға міндетті болады.
- Бала құрбандар мен кәмелетке толмаған куәгерлерге мемлекет есебінен тегін заң көмегі көрсетіледі.
Заң жобасы шығыс Наманган облысының Ұшқорған ауданындағы мемлекеттік балабақшада бес жасар қызды жыныстық зорлау туралы айыптауға байланысты қоғамдық наразылық аясында талқыланды.
Бұл іс Өзбекстанда өлім жазасы туралы пікірталасты қайта жандандырды. 27 қыркүйекте Президент әкімшілігінің басшысы Саида Мирзиёева мұндай қылмыстар үшін өлім жазасын қолдануға шақырды. Өлім жазасы Өзбекстан Конституциясымен тыйым салынған, сондықтан оны қайта енгізу конституциялық түзетуді талап етеді.
Алайда жазаны қатаңдату бастамасы Намангандағышулы оқиғадан бұрын да болған. Өзбекстанның 2026–2030 жылдарға арналған балаларды зорлық-зомбылықтың барлық түрінен қорғау стратегиясы 14 жасқа толмаған балаларға қарсы жыныстық қылмыстар үшін жазаны өмір бойы бас бостандығынан айыруға дейін күшейтуді ұсынады.
Бірінші оқылымнан кейін заң жобасы парламенттік процестің келесі кезеңдерінен өтеді.
Дереккөз: Times of Central Asia
Фото: Image: deposit photos / Times of Central Asia
