Жолдаудың күн тәртібі мен күтулер
Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың кезекті жолдауы биыл қыркүйек айынан қазанға шегерілді. Әкімшіліктің ресми хабарламасының кешігуі сарапшылар қауымдастығында реформалардың ауқымы мен жолдауда айтылмай қалуы мүмкін мәселелер туралы пікірталасты күшейтті. Бұл жағдай экономикалық, өңіраралық және геосаяси сын-қатерлерге қатысты күтулермен қатар, идеологиялық деңгейдегі мәселелерді де көтеріп отыр.
Алтын Орда мұрасы және Мәскеудің ұстанымы
Eurasia Review басылымында жарияланған талдаудың жалғасы Қазақстанның Алтын Орданың тікелей мұрагері ретінде жариялануына Мәскеудің реакциясын қарастырады. 21 қыркүйекте «Мир» телеарнасының эфирінде саясаттанушы Тимофей Бордачевтің кітабы талқыланды. Онда Еділ мен Орал өңірінің көшпелі элиталары, соның ішінде ноғайлар мен башқұрттар, орыс аристократиясына қалай сіңіп, елдің ортақ мәдени кодын қалыптастырғаны баяндалады.
Талдау авторының пікірінше, бұл бастама Астананың тарихи мұраға монополия орнату әрекетіне жауап ретінде қарастырылуы мүмкін. Бордачевтің тұжырымы Кремльдің Астанаға бағытталған дәйектері ретінде бағаланады: тарихи мұраны бір жаққа ғана телуге болмайды, өйткені сол империяның мұрагерлерінің бір бөлігі Мәскеуді таңдап, онымен бірге дамыған.
Тарихи нарративтердің хронологиясы
Мақалада Мәскеудің Қазақстанның тарихи мемлекеттілігіне қатысты ұстанымды Украинадағы оқиғалардан әлдеқайда бұрын даулай бастағаны атап өтіледі. Автор 2013–2014 жылдардағы ақпараттық науқанды еске алады, оның барысында Батыс Қазақстандағы сепаратизм тақырыбы ресейлік БАҚ-та белсенді түрде көтерілді. Сол кездегі жарияланымдарда өңірдің байырғы тұрғындарының тарихи ерекшеліктеріне ерекше назар аударылды.
Аталған науқанға жауап ретінде Қазақстанда мемлекеттік тарихи саясатты қайта қарау басталды. Нұрсұлтан Назарбаевтың тапсырмасымен «Халық тарих толқынында» атты арнайы ғылыми-зерттеу бағдарламасы әзірленді. Бұл қадам ұлттық бірлік туралы идеологиялық негізді нығайтуға бағытталды.
Аймаққа әсері
Сарапшылардың бағалауынша, тарихи нарративтердің қайта жандануы Астана мен Мәскеу арасындағы идеологиялық тепе-теңдікке әсер етуі мүмкін. Қазақстан тарапы рәміздік бастамаларға сүйенсе, Ресей тарапы Каспий өңіріне ықпал етудің тарихи негіздемесін жүйелі түрде қалыптастырып отыр. Бұл үдеріс аймақтық қауіпсіздік пен ақпараттық кеңістіктегі бәсекеге ықпал ететін фактор ретінде қарастырылады.
- Жолдаудың мерзімінің өзгеруі реформалардың ауқымы туралы күтулерді күшейтті.
- Алтын Орда мұрасы идеологиялық пікірталастың орталығына айналды.
- Тарихи нарративтер ақпараттық кеңістіктегі бәсекеге ықпал етеді.
Дереккөз: Eurasia Review
Фото: Kazakhstan’s President Kassym-Jomart Tokayev. Photo Credit: Press Office of the President of Kazakhstan / Eurasia Review
