Литва Орталық Азиядағы миграциялық орталықтарын жабады
Литва 1 қарашадан бастап Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстандағы миграциялық құжаттарды қабылдайтын сыртқы қызмет көрсету орталықтарын жабады. Бұл шешімге жұмысқа өтініштердің тым көп түсуі және жылдық жұмыс квотасының таусылуы себеп болды. Литваның Ішкі істер министрі Мартинас Кателинас жабулар қауіпсіздік тәуекелдері мен терроризм қаупіне байланысты екенін мәлімдеді.
Қауіпсіздік тәуекелдері
Литваның Мемлекеттік қауіпсіздік департаменті Орталық Азия қауымдастығында радикалды көзқарастағы немесе терроризмге қатысы бар адамдарды анықтағанын хабарлады. Ведомствоның жылдық бағалауы бойынша, «Ислам мемлекеті» Хорасан провинциясы (ISIS-K) Еуропадағы Орталық Азия диаспораларында жақтастарын жинақтауда. Алайда агенттік Литваның өзі жақын арада исламдық террористердің тікелей нысанасына айналуы екіталай деп есептейді.
Жұмыс квотасының таусылуы
Литва 2026 жылға шетелдік жұмысшылардың квотасын 24 706 адам етіп белгілеп, ол 7 қыркүйекте ресми түрде таусылды. Квота толғаннан кейін жұмысқа негізделген уақытша тұру рұқсаты жоғары жалақы шегіне сай келетін немесе тапшылықтағы жоғары құнды кәсіптерге жататын жұмысшыларға ғана беріледі. 1 қыркүйектегі жағдай бойынша Литвада 227 мыңға жуық шетелдік тұру рұқсатына ие болды, оның ішінде 13 мыңға жуық Өзбекстан және 7 400 Тәжікстан азаматы бар.
Еуропаға миграциялық ағымдар
Литваға сұраныс Еуропалық еңбек нарығына деген жалпы қызығушылықпен бірге өсті. 2018-2024 жылдар аралығында Өзбекстан азаматтарының ЕО жұмыс рұқсаттары шамамен сегіз есе, Қырғызстан азаматтарының жеті еседен астам, Тәжікстан азаматтарының он төрт еседен астам өскен. Польша негізгі бағыттардың біріне айналды, Германия ұйымдасқан жұмысқа алуды кеңейтуде, ал Ұлыбритания маусымдық жұмыстың маңызды көзіне айналды.
Ресейге тәуелділік сақталуда
Ресейдегі жағдай да өзгеруде. 2024 жылғы наурыздағы «Крокус Сити Холл» терактісінен кейін билік миграциялық ережелерді қатаңдатып, тіркеу талаптарын кеңейтті және шетелдік жұмысшыларды цифрлық бақылауды күшейтті. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Өзбекстан, Тәжікстан және Қырғызстан азаматтары Ресейге жұмыс мақсатында шамамен 1,9 миллион рет кірді, бұл өткен жылғы 2,3 миллионнан астам көрсеткіштен төмен. Алайда бұл Ресей еңбек нарығына тәуелділіктің жойылғанын білдірмейді: 2026 жылдың бірінші тоқсанында Ресей Өзбекстанға трансшекаралық ақша аударымдарының 72,4%-ын құрады. Қырғызстанда 2025 жылғы наурыздағы бағалау бойынша шетелде тұратын азаматтардың саны шамамен 600 мың, оның 380 мыңға жуығы 2024 жылдың соңында Ресей миграциялық органдарында тіркелген.
Еуропадағы жаңа мүмкіндіктер
Орталық Азиялық мигранттар үшін Еуропаға миграция әлдеқайда аз ауқымда. 2024 жылы Орталық Азия азаматтары үшінші елдер азаматтарына берілген ЕО жұмыс рұқсаттарының тек 1,5%-ын құрады. Өзбекстан аймақтың ЕО үшін ең үлкен еңбек көзі болды; оның азаматтары 38 мыңға жуық жарамды рұқсатқа ие болып, 19 мыңнан астам жаңа рұқсат алды. Еуропада жұмыс іздеу әдісі де өзгеше: жұмыс берушілер кандидаттарды алдын ала таңдайды, кейбір кәсіптер тіл білуді және біліктілікті тануды талап етеді. Германия Өзбекстанмен осы модельді қолданады, 2025 жылы 1 755 өзбек азаматы заңды түрде Германияда жұмыс істей бастады. Прага процесінің зерттеуі бойынша, ең көп таралған секторларға құрылыс, денсаулық сақтау, туризм және IT кіреді. ICMPD болжамы бойынша, 2026 жылы Орталық Азиядан ЕО-ға миграцияның ауқымды өсуі екіталай, бірақ жаңа бағдарламалар мен екіжақты келісімдер дамыған сайын біртіндеп кеңеюі мүмкін. Сонымен қатар Өзбекстан Оңтүстік Корея мен Жапонияда ұйымдасқан жұмысқа орналастыру бағдарламаларын кеңейтуде. Оңтүстік Кореяның мемлекеттік жұмысқа рұқсат беру жүйесі (EPS) арқылы 2007 жылдан бері 50 мыңға жуық өзбек азаматы жұмыс тапты.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Lithuania Interior Minister Martynas Katelynas; image: TCA, Aleksandr Potolitsyn / Times of Central Asia
