Шарын каньоны халықаралық рейтингте жоғары бағаланды
Қазақстанның оңтүстік-шығысында орналасқан Шарын каньоны Worldworthy 100: Canyons & Gorges 2026 халықаралық рейтингінде 17-орынға тұрақтады. Бұл тізімге 46 елдің 100 каньоны мен шатқалы енген, ал Шарын — Орталық Азиядан енген жалғыз нысан. Салыстыру үшін АҚШ-тағы Үлкен каньон төртінші орынды иеленсе, Нью-Йорк штатындағы Летчуэрт шатқалы бірінші орынға шықты. Worldworthy Шарынға 10 балдан 9,48 балл берді. Рейтинг саяхатшылардың пікірлеріне, гид-кітаптарға және бұқаралық ақпарат құралдарының материалдарына негізделгенімен, қорытынды баға редакциялық бағалау болып табылады, яғни жалпыға ортақ дауыс емес.
Туристер саны он бес еседен астам өсті
Соңғы бес жылда Шарын каньонына келушілер саны 16 105 адамнан (2020 жыл) 249 928 адамға (2025 жыл) дейін ұлғайды, бұл он бес еседен астам өсім. 2024 жылғы 117 793 келушімен салыстырғанда көрсеткіш екі еседен астам артқан. Мұндай қарқын Қазақстанның табиғи нысандарына деген халықаралық және ішкі сұраныстың күшеюін көрсетеді.
Каньонның географиялық және табиғи ерекшеліктері
Шарын Қазақстанның ең үлкен қаласы Алматыдан шамамен 200 шақырым шығыста орналасқан. Каньон Шарын өзенінің бойымен 154 шақырымға созылады. Ең танымал бөлігі — қызыл-қоңыр жартастар қамал қабырғаларына, мұнараларға және сарайларға ұқсайтын «Қамалдар алқабы». 2004 жылы құрылған ұлттық парк шамамен 127 000 гектар аумақты алып жатыр. Каньоннан бөлек, парк Шарын өзені аңғарындағы ежелгі согды емені тоғайын қорғайды, сондай-ақ мұнда жайрандар мен басқа да сирек кездесетін жануарлар мекендейді.
Туристік инфрақұрылым және экологиялық мәселелер
Туризмнің өсуі шектеу шараларын қажет етті. 2019 жылы билік жеке көліктердің каньонға түсуіне тыйым салды. Содан бері парк бақылау алаңдарын салып, келушілерді тасымалдау қызметін енгізіп, визит-орталық ашты. 2025 жылы негізгі бақылау пунктіндегі жолды кеңейту жұмыстары басталды, бұл кептелісті азайтуға бағытталған. Сонымен қатар, Алматы маңындағы басқа да ұлттық парктер шамадан тыс келушілер санымен бетпе-бет келіп отыр. Экологтар туристер ағынының өсімдік жамылғысына зиян келтіріп, қоқыс пен басқа да экологиялық проблемаларды тудыратынын ескертті. Бұл мәселе Шарынға да қатысты.
Аймақтық туризм контексті
Шарынды Алматыдан автомобильмен бірнеше сағатта жетуге болады. Саяхатшылар көбінесе каньонға сапарды Солтүстік Тянь-Шань тауларындағы Қолсай көлдерімен және Қайыңды көлімен ұштастырады. Қайыңды су астында қалған шырша орманымен танымал: жер сілкінісінен туындаған көшкін тау шатқалын бөгеп, орманды су басқан, алайда ағаш діңдері әлі де су бетінен көрінеді. Қазақстан таулы аймақтарда, көлдер маңында және Каспий теңізі жағалауында туристік инфрақұрылымды дамытып, халықаралық келушілерді тартуға ұмтылуда. Шарынның әлемдік рейтингке енуі елдің туристік әлеуетін халықаралық деңгейде танытуға ықпал етуі мүмкін, бірақ туристер ағынының артуы табиғи ортаны қорғау мен инфрақұрылымдық жүктемені теңгеру қажеттігін де көрсетеді.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: deposit photos / Times of Central Asia
