Ташкентте мектепке дейінгі орындар тапшылығы сақталып отыр
Өзбекстан астанасында мектепке дейінгі 65 мың орын жетіспейтіні белгілі болғанымен, билік бірқатар балабақша ғимаратын, оның ішінде әлі жұмыс істеп тұрғандарын да, ықтимал сатуға арналған тізімге енгізді. Ресми тұлғалардың айтуынша, нысандар болашақта да балабақша ретінде пайдаланылуы тиіс, алайда жаңа иелері ата-аналардан қанша төлем ала алатыны нақтыланбаған.
Қандай нысандар сатылуы мүмкін
Gazeta.uz басылымының мәліметінше, Мемлекеттік активтерді басқару агенттігінің директоры Сохибжон Муродов 8 қазанда өткізген баспасөз конференциясынан кейін шамамен он балабақшаны сату жоспары жарияланды. Жарияланған жекешелендіру тізімінде Ташкенттің Яккасарай ауданындағы 120 балаға арналған №58 мемлекеттік балабақшасы бар. Муродовтың сөзінше, ғимарат өте ескі және іргетасы да жоқ. Балалар сол маңда салынып жатқан 720 орындық жаңа мемлекеттік балабақшаға көшіріледі деп жоспарлануда. Босаған 0,56 гектар жер телімі жеке балабақша құру шартымен сатылмақ.
Муродов Яккасарай нысаны әзірге аукционға шығарылмағанын, ал жекешелендіру тізіміне ену автоматты түрде сатуды білдірмейтінін атап өтті. Тұрғындардың қарсылығы негізді деп танылса, жекелеген нысандар Президент әкімшілігімен келісім бойынша бағдарламадан алынып тасталуы мүмкін. Қашқадария облысындағы тізімдегі тағы бір балабақша мемлекеттік мұнай-газ компаниясына тиесілі, бірақ қазірдің өзінде жеке операторға жалға берілген. Сондықтан оны сату жеке басқарылып отырған нысанның меншік құқығын ауыстыруды білдіреді.
Орталық және қалалық билік арасындағы келіспеушілік
Ұсынылып отырған сатулар республикалық және қалалық билік арасындағы айырмашылықтарды да айқындады. Ташкент әкімі Шавкат Умурзаков мемлекеттік мектептер мен балабақшаларға тиесілі жерлерді жеке білім беру жобаларына, оның ішінде мемлекеттік-жекешелік әріптестік арқылы беруге қарсы. Ол мұндай телімдер мемлекеттік мекемелерге арналуы керек деп есептейді. Ал Мемлекеттік активтерді басқару агенттігі балабақша нысандарын білім беру мақсаты сақталған жағдайда сатуға рұқсат береді.
Ата-аналар үшін төлем мәселесі
Ата-аналарға түсетін ықтимал шығын ерекше алаңдаушылық тудырады. Anhor.uz сілтеме жасаған ашық деректерге негізделген бағалау бойынша, 2026 жылдың мамырында Ташкентте жеке балабақшаның орташа айлық төлемі шамамен 3,8 млн сомды (шамамен 315 доллар) құраған. Мемлекеттік балабақшалардағы төлем үкімет тарапынан реттеледі және 2026 жылдың қыркүйегінде шамамен 6,8%-ға өсті. Өсімнен кейін де Ташкентте стандартты тоғыз сағаттық орын айына шамамен 290,5 мың сомды (24 доллар) құрайды, бұл жеке сектордың болжамды орташа көрсеткішінің оннан бір бөлігінен де аз.
Жоспарлар мен статистика
Ташкент билігі 2030 жылға қарай қосымша 40 мың орын құрып, мектепке дейінгі біліммен қамтуды 92%-ға жеткізуді жоспарлап отыр. Қазан айында президентке жалпы сыйымдылығы 16 мың орын болатын 28 жаңа мекеме жобасы ұсынылды. Алайда ұсынылып отырған 40 мың жаңа орын қаланың қазіргі болжамды тапшылығынан 25 мыңға аз, дегенмен 2030 жылға қарай сұраныс өзгеруі мүмкін.
Gazeta.uz келтірген қалалық әкімшілік деректеріне сәйкес, астананың 12 ауданының 11-інде мектепке дейінгі біліммен қамту деңгейі 2026 жылы 2023 жылмен салыстырғанда төмен болады деп болжануда. Ең үлкен төмендеу Сергелі, Яккасарай және Бектемір аудандарында күтілуде. Билік себептерін түсіндірген жоқ.
Жалпы Өзбекстан бойынша Дүниежүзілік банктің мәліметінше, мектепке дейінгі біліммен қамту 2017 жылғы 27%-дан 2025 жылы шамамен 75%-ға өсті. Кеңею ішінара мемлекеттік емес мекемелердің, оның ішінде отбасылық балабақшалар мен мемлекеттік қолдаумен жұмыс істейтін шағын жеке нысандардың арқасында болды. Ұлттық статистика комитеті 2025 жылдың соңында Ташкент бойынша 71,3% көрсеткішін хабарлады, ал қаланың даму жоспарларында 79,2% көрсеткіші қолданылады. Бұл сандар әртүрлі кезеңдер мен жас топтарын қамтиды: ұлттық статистика үш жастан алты жасқа дейінгі балаларды есептесе, қалалық жоспарлар үш жастан жеті жасқа дейінгілерді қарастырады.
Қолжетімді балабақша орындары ата-аналарға, әсіресе аналарға, жұмысқа шығуға немесе қайта оралуға көмектесе алады. Дүниежүзілік банк экономистерінің зерттеуі Өзбекстанда балабақшаларға қолжетімділіктің кеңеюі әйелдердің жұмыс күшіне қатысуының артуымен байланысты екенін анықтады. Зерттеу жұмыс істейтін немесе жұмыс іздейтін әйелдер үлесінің 3,3 пайыздық тармаққа өскенін болжады.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @depositphotos / Times of Central Asia
